Anadolu Uygarlıkları Hakkında Bilgi

Ocak 1, 2011 | Veli Kuzu

ANADOLU UYGARLIKLARI

Anadolu toprakları, Asya-Avrupa arasındaki jeopolitik konumu, elverişli iklimi, tarım ve hayvancılık olanaklarının çok olması ve ticaret yolları üzerinde bulunması nedeniyle çok sayıda uygarlığa beşiklik etmiştir. En önemli merkezleri Truva(Troy) Alişar, Çatalhöyük ve Alacahöyük’tür.

Hellenistik dönemden itibaren Anadolu, “Anatolia” (Güneşin doğduğu yer) ve Küçük Asya adlarını taşımaktadır. Bugün Türkiye adıyla özdeşleşmiştir.

Mezopotamya ve Mısır kültürünün, Anadolu Yarımadası’na taşınmasıyla, Anadolu Uygarlığı oluşmuştur.

HATTİLER

M.Ö. 3.binli yıllarda Anadolu medeniyetini Hattiler kurmuştur. Boğazköy arşivinde yalnızca Hattice veya Hattiçe ve Hititçe olmak üzere çift dille yazılmış metinler vardır.

Hattilerin dilleri Anadolu’nun yerli halkının dilidir.

Hattiler zamanla Hititler arasında erimişlerdir.

Çok tanrılı dine inanmışlardır. Yani politeist bir dindir. Ana tanrıça Annus’tur.

Hatti kültürü ile ilgili bilgiler Konya-Karahöyük, Kayseri-Kültepe, Acemhöyük ve Horoztepe kazılarında bulunmuştur.

Hattilerde de her şehrin bir tanrısı vardır.

Hitit metinlerinde Arinna güneş tanrısının Hatti ülkesini yönettiğinden bahsedilir.

Hattiler anaerkil bir aile yapısına sahiptir.

Hattiler savaşçı bir topluluktur.

HİTİTLER

Mezopotamya ve Mısır kültürünü sentezleyerek Anadolu uygarlığını meydana getirmişlerdir.

Anadolu’ya nereden geldikleri kesin bilinmemekle birlikte Kafkaslar üzerinden Anadolu’ya gelip Hattiler ile birleşerek Hitit Uygarlığını kurdukları tahmin edilmektedir.(M.Ö. 2000)

Kızılırmak yayında Hattuşaş (Boğazköy-Çorum) başkent olmak üzere devletlerini kurmuşlardır. (M.Ö. 1800)

Devletin bilinen ilk kralı I.Hattuşil’dir(Labarna).

Mısırlılar ile M.Ö. 1296’da başlayan Kadeş Savaşı M.Ö. 1280’de sona erdi.

Hitit Kralı III.Hattuşili ile Mısır Firavunu II.Ramses arasında tarihin bilinen ilk yazılı antlaşması olan Kadeş Antlaşması imzalandı. Anlaşma metninde, Hitit Kraliçesi Puda Hepa’nın da mührü vardır.

Hitit şehirleri başlangıçta feodal sisteme göre prensler tarafından yönetilirdi. Bu prensler verilen toprak karşılığında savaş zamanlarında merkezi orduya askeri kuvvet gönderirlerdi. Daha sonraları prenslerin yerine valiler atanarak merkeziyetçilik sağlanmıştır.

Halk, köylüler, sanatçılar, tüccarlar ve köleler olarak sınıflara ayrılırdı. Kölelerin mülkiyet hakkı vardı ve başlık parası vererek özgür kadınlarla evlenebilirdi.

Hititlerde aile hukuku gelişmiştir. Hititlerin en önemli özelliği, “İnsan Haklarına” önem vermeleridir. Özgür kadınla evlenebilirlerdi. Köleler yarım insan sayıldığı için, yasalarda yarı yarıya uygulanıyordu.
Medeni hukuk ve ceza hukuku gelişmiştir. Ceza yasası yumuşak olup, fidye esasına dayalı idi.
Ölüm cezası daha çok krala ve devlete karşı işlenen suçlar için uygulanırdı.

Tarihin ilk medeni kanunu, Hititler tarafından yapılmıştır.

Hititler çok tanrılı dinlere inanırlardı.

Sümerlerin Gılgamış Destanı, Hititçe’ye çevrilmiştir. Hititler çivi yazısını ve hiyeroglif yazısını kullanmışlardır. Yazıyı Asurlulardan öğrenmişlerdir.

Mimarlık ve heykelcilikte oldukça gelişmiş Hitit sanatından günümüze kalan en önemli eser Alacahöyük’teki Sfenksli kapıdır. Ayrıca güneş kursları ünlüdür. Yazılıkaya ve İvriz kabartmaları önemli eserlerindendir.

Devlet kral(Tabarna), kraliçe(Tavananna) ve ihtiyarlar meclisi(Pankuş) tarafından idare edilirdi.

  • Tarihin ilk objektif tarih yazıcılığı olarak kabul edilen Anallar, Hititler tarafından yazılmıştır. Hitit krallarının, zaferleri ile birlikte yenilgilerini de yazdırmaları, “tarafsız (objektif) tarihçilik mesleğine önem verdikleri” yargısını doğrular.

Atlı savaş arabaları Hititlerin icadıdır.

Ø  Ege göçleri sonucu Hitit İmparatorluğu’nun yıkılmasıyla 1200’lü yıllarda Geç Hitit şehir devletleri dönemi başlamıştır. Hitit kültürünün bir devamı olan bu şehir devletleri M.Ö. 700 yılında Asur hâkimiyetine girdi. Karadeniz’den gelen Gaşka ve İran’daki Perslerin etkisiyle tarih sahnesinden silindiler.

FRİGYALILAR

Hititlerin yıkılmasından sonra Orta Anadolu’da ve Batı Anadolu’da merkezleri Gordion olmak üzere kurulmuştur.

Kendilerine ait bir alfabeleri vardır.

Ticaret yolları üzerinde olmalarına rağmen tarımla uğraşmışlar ve tarımı korumak için ağır cezalar koymuşlardır. (Saban kırmak ve öküz öldürmek idamla cezalandırılırdı.)

Kuyumculuk ve kaya oymacılığında ilerlemişlerdir.

Devletin ilk kralı Gordios’tur.

Devlet, kral Midas döneminde (M.Ö. 676) Kırım’dan gelen Kimmerler tarafından yıkılmıştır.

Frigler “Kybele” (Büyük ana tanrıça) kültürüne inanırlardı. En büyük tapınakları Passinusta idi. (Balahisarı)

Bugüne kadar en önemli eserleri 17 metre yüksekliğindeki Midas Mezar’ıdır.

Kendilerine ait bir dilleri vardı. Fenike alfabesini kullanmışlardır. Frig dil ve alfabesi henüz çözülmemiştir.

Friglerin dokuduğu ve Tapates adını taşıyan halı ve kilimler önemlidir.

Megaron tipi ev mimarisi yaygındır.(Bir giriş holü ve bunu izleyen büyük salondan oluşan ev tipi)

Tümülüs tipi mezarlar yapmışlardır.

Yaya askerlerden oluşan ordular kurmuşlardır.

LİDYALILAR

Kral Giges tarafından M.Ö. 687’de kurulmuştur.

Gediz ve Küçük Menderes nehirleri arasında bulunan Sard merkezli kurulmuşlardır.

Mezopotamya’dan Anadolu’ya uzanan ve “Kral Yolu” olarak bilinen ticaret yolunu yapmışlardır.

En önemli buluşları paradır. Böylece ticarette takasa son vermişlerdir.

Sürekli ordu yerine paralı ordu bulundurmaları erken yıkılmalarına neden olmuştur.

Gediz ve Menderes nehirleri arasında kalan bölgeye Lidya denir. Friglerin yıkılmasından sonra, Frig egemenliğinden kurtulur.

M.Ö. 546 yılında, Sard şehrini ele geçiren Pers kralı Keyhüsrev, Lidyalıların siyasi varlığına son verdi.

Ana geçim kaynağı ticarettir. Tüccarların mallarını korumak için devlet güvencesi verildi. Böylece tarihte ilk kez sigortacılığı başlattılar.

Dünyanın bilinen ilk serbest pazarı Sard şehridir. Küçük dükkân ve halka açık gazinoların ilk kurucularıdır.

Çok tanrılı dine inanmışlardır. (Kybele, Kuvana, Artemis, Artimu vb.)

Fenike alfabesini kullanmışlardır (26 harfli). Lidce henüz tam olarak çözülememiştir.

Tümülüs tipi taş-mermer işlemeli mezarlar yapmışlardır.

Altın işlemeciliği gelişmiş düzeydedir.

İYONLAR(İON)

Dor istilası sonucu Yunanistan’dan kaçan Akalar tarafından kurulmuştur. Egemenlik alanları Milet, Efes, Bergama, Foça ve İzmir yöresidir.

Akdeniz ve Karadeniz’de ticaret kolonileri kurmuşlar, Fenikelilerden etkilenmişlerdir.

İyonyalılar kolonilerini kendilerine yurt edinmişler ve orayı vatan olarak görmüşlerdir.

Ticaret yolları üzerinde bulundukları için kültür alanında gelişmişlerdir. Matematikte; Tales, Pisagor, Felsefede; Diyojen, Tıpta; Hipokrat, tarihte; Heredot gibi bilim adamları bu dönemde yetişmiştir.

Pisagor ilk kez dünyanın yuvarlak olduğunu ileri sürmüş, matematik ve geometriye bilimsellik kazandırmıştır.

Not: İyonya’da bilimin gelişmesinde;

Denizcilikle uğraşan İyon şehirlerinin zenginleşmesi

Uygarlıkların kesişme noktasında olması

Bilimle uğraşanların zenginler tarafından desteklenmesi

Ön Asya’dan gelen ticaret yollarının bitiş noktasında bulunması

Düşünce özgürlüğünün gelişmesi etkili olmuştur.

Her birisi bağımsız bir devlet olan İyon şehirleri önceleri krallıktı. M.Ö. 800’lü yıllardan itibaren asillerin kurduğu oligarşik hükümetler son olarak da demokratik hükümetler şeklinde devam etmiştir.

Karadeniz’de kendilerine bağlı koloni şehirleri olan Sinop, Samsun ve Trabzon’u kurmuşlardır.

Fenike alfabesini kullanmışlardır. En önemli edebiyatçıları İzmirli Homeros’tur. En önemli eseri İlyada ve Odyseia’dır.

Mimaride İyon nizamı adı verilen yapı tarzını oluşturdular. Dünyanın yedi harikası arasında gösterilen Efes Artemis Tapınağı’nı inşa ettiler.

Şehir devletleri halinde yaşayan İyonlar, Persler tarafından yıkılmışlardır.

URARTULAR

Başkentleri Van yakınlarındaki Tuşpa’dır. Tarım, maden işlemeciliği, kabartma, kaya oymacılığı, resimli eşya yapımı ve mimaride ilerlemişlerdir.

Hurriler tarafından kurulan devletin kurucusu I.Sardur’dur.

Urartular, Medler ve İskitler tarafından yıkılmıştır.

Krallıkla yönetilen Urartularda ülke eyaletlere ayrılmıştı. Eyaletlere En-nam denilen valiler yönetiliyordu.

  • Çok tanrılı dine inanmışlardır. Ahiret inançları güçlüdür. Urartularda, mezarların ev biçiminde yapılması ve ölüye ait bazı eşyaların mezarlara konması, hayatın ölümden sonra da devam edeceği inancının mimari ve sanat anlayışı üzerinde etkili olduğunu kanıtlar.

Yazı olarak Asurlulardan aldıkları çivi yazısını ve az da olsa resim yazısını kullanmışlardır. Dilleri Türkçe’yi andırır.

Eski Ön Asya’nın gerçek maden ustalarıdır.

Kaya oymacılığı sanatında ilerlediler. Su mimarisi gelişmiştir.(Suni göller, su kanalları açmışlardır.= Van’a 80 km. uzaklıktan kanallarla su getirmişlerdir.) Urartulardan günümüze Van kalesi, Çavuştepe, Erzincan’da ise Altıntepe harabeleri kalmıştır.

“Anadolu Uygarlıkları Hakkında Bilgi” için 49 cevap

  1. berrak akarsu diyor ki:

    ANADOLU MEDENİYETLERİ
    ANADOLU: (Küçük Asya) Tarih boyunca bir çok göç ve istilaya uğramıştır. Neden?:
    1- Üç tarafının denizlerle çevrili oluşu, Avrupa ve Afrika arasında deniz ve karadan kolayca bağlantı kurulması
    2- Olumlu iklim şartları, verimli toprakları bol su kaynaklarına sahip olması

    ANADOLU’DA UYGARLIK NEDEN GELİŞMİŞTİR?

    1- Göçler ve istila amacıyla gelen topluluklar sahip oldukları kültür ve medeniyeti Anadolu’ya taşıdılar.
    2- Anadolu’nun Mısır, Ege ve Yunan Medeniyetlerine yakın bir konumda olması bu medeniyetlerden etkilenmesini sağlamıştır.

    ANADOLU MEDENİYETLERİ: Anadolu’da kurulan uygarlıklar sırasıyla şunlardır:

    1) Hititler, Frigler,Lidyalılar, İyonlar, Urartular (MÖ 2.bin-Mö.600 yılları arasında)
    2) Persler (M.Ö 543-333)
    3) İskender İmparatorluğu
    4) Roma İmparatorluğu
    5) Bizanslılar (395-1071)
    6) Türkler (1071-….)

    1)-MÖ.2.BİN- MÖ.600 YILLARI ARASINDA ANADOLU MEDENİYETLERİ

    A)-HİTİTLER:
    * Anadolu’ya Kafkaslar’dan geldikleri tahmin edilmektedir.
    * Kızılırmak çevresinde kurulmuştur. Başşehirleri HATTUŞAŞ (Boğazköy)’dır.
    * Hititler Suriye toprakları için Mısır ile yaptıkları savaş sonucunda KADEŞ ANTLAŞMASINI imzaladılar. Kadeş Antlaşması tarihte bilinen ilk antlaşmadır.
    * Hititler’de asillerden oluşan PANKUŞ denilen bir meclis vardı. Bu meclis kralın yetkilerini kısıtlıyordu.
    * Hititlerde kraldan sonra en yetkili kişi TAVANANNA denilen kraliçeydi.
    * Hititler krallarının hayatlarını anlatan ANAL adını verdikleri yıllıkları hazırlayarak, tarafsız TARİH YAZICILIĞI’nı başlatmışlardır.
    * Hititler kayaları düzleştirerek, tanrı kabartmaları yapmışlardır.( İvriz ve Yazılıkaya Kabartmaları Hititlere aittir.)
    * Hititler Asurlular tarafından yıkıldılar.

    B)-FRİGYALILAR(FRİGLER):
    * Orta Anadolu’da(Sakarya nehri çevresinde) MÖ. 800 yıllarında devlet kurdular. Başşehirleri GORDİON’du.
    * Kimmerler tarafından yıkıldı.
    * Friglerin en büyük Tanrıları KİBELE ‘dir.
    * Frigler dokumacılıkta ileri gitmişlerdir. Frigyalılar TAPETES adı verilen halı ve kilimleri ile ünlüdürler.

    C)-LİDYALILAR:
    * Bugünkü Gediz ve Menderes ırmakları arasındaki bölgeye eski çağlarda LİDYA deniliyordu.
    * Başkentleri SARDES(Sard)’dır.
    * Lidyalılar ticarette geliştiler. Tarihte PARA’yı ilk kez kullanan Lidyalılar’dır.
    * Lidyalılar Efes’ten başlayıp, Mezopotamya’daki Ninova’ya kadar uzanan KRAL YOLU’nun açılmasında etkili oldular.
    * Lidyalılara Persler son vermiştir.
    * Lidyalıların kısa zamanda yıkılmasının sebebi, ordularının çeşitli kavimlerden toplanan ücretli askerlerden oluşmasıdır.(Düzenli ve sürekli milli ordusunu oluşturamamıştır.)

    D)-İYONYALILAR(İYONLAR):
    * İzmir Körfezinden, Güllük Körfezine kadar olan bölgeye İYONYA denilirdi.
    * Yunanistan’dan gelen AKALAR buradaki yerli halkla karışarak, şehir devletleri halinde yaşadılar.
    Başlıca İyon şehirleri şunlardır: Efes, Milet, İzmir, Foça, Bodrum.
    * Efeste’ki ARTEMİS tapınağı İyonlara aittir.
    * İyonlar deniz ticaretinde gelişmişlerdi.
    * İyon Edebiyatının en önemli eseri Homeros’un “İlyada ve Odesa destanı” dır.
    * İyonlar bilim ve sanatta gelişmişlerdir. Matematikte Tales ve Pisagor, Tarihte Heredot, Tıpta Hipokrat, Felsefede Diojen)

    E)- URARTULAR:
    * Van Gölü ve çevresinde devlet kurmuşlardır. Başşehirleri TUŞBA(Van)’dır.
    * Urartular’da kral ülkeyi savaş tanrısı HALDİ adına yönetirdi.
    * Urartular madencilik ve maden işletmeciliğinde ileri gitmişlerdi.
    * Urartular kaleler ve su kanalları ile ünlüdür. (Toprakkale, Çavuştepe, Patnos ve Kayalıdere kaleleri)

    KÜLTÜR VE MEDENİYET DEVLET YÖNETİMİ:

    1)- Anadolu’da kurulan bu devletler genellikle krallıkla yönetilmiştir. Kral hem başkomutan, hem baş yargıç, hem de baş rahipti.
    NOT: Bu durum kralın siyasi, askeri ve dini gücü elinde bulundurduğunu gösterir. Ayrıca kralın başrahip oluşu laik olmayan bir anlayışı yansıtmaktadır.
    2)- Hititlerde asillerden oluşan PANKUŞ denilen bir meclis vardı. Bu meclis kralın yetkilerini kısıtlıyordu.
    3)- Hititlerde kraldan sonra en yetkili kişi TAVANANNA denilen kraliçeydi.
    4)- İyonyalılar merkezi krallık yerine SİTE denilen şehir devletleri halinde yaşamışlardır.

    DİN VE İNANIŞ:

    1)- Anadolu’da çok tanrılı inanış mevcuttu.
    2)- Hititler kendi tanrılarından başka Ön Asya tanrılarına, Lidyalılar da Yunan tanrılarına tapınmışlardı.
    NOT: Bu durum Anadolu’da dini etkileşimi yansıtmaktadır.
    3)- Urartular ölümden sonra hayata inanmışlardı. Bu yüzden mezarlarını ev ve oda biçiminde yapıp içine çeşitli eşyalar koyuyorlardı.
    4)- Friglerin en büyük Tanrıları KİBELE ‘dir.
    5) Efeste’ki ARTEMİS tapınağı İyonlara aittir.
    6) Urartular’da kral ülkeyi savaş tanrısı HALDİ adına yönetirdi.

    SOSYAL VE EKONOMİK HAYAT:

    1)- Halk genellikle Asiller, Rahipler, Hürler ve Köleler olarak sınıflara ayrılmıştı.
    2)- Anadolu’da ekonomik hayatın temelini tarım, ticaret ve hayvancılık oluşturuyordu.
    3)- Urartular madencilik ve maden işletmeciliğinde ileri gitmişlerdi.
    4)- Lidyalılar ticarette geliştiler. Tarihte PARA’yı ilk kez kullanan Lidyalılar’dır.
    5)- İyonlar deniz ticaretinde gelişmişlerdi.
    6)- Lidyalılar Efes’ten başlayıp, Mezopotamya’daki Ninova’ya kadar uzanan KRAL YOLU’nun açılmasında etkili oldular.

    YAZI, DİL VE EDEBİYAT:

    1)- Anadolu’ya yazı Asurlular tarafından getirilmiştir. Hititler ve Urartular Asurlulardan aldıkları ÇİVİ yazısını ve kendi buluşları olan HİYEROGLİF(resim yazısı) yazısını kullandılar.
    2)- İyonlar ve Lidyalılar Fenike yazısını kullandılar. Fenike yazısını batıya aktaran İYONLAR olmuştur.
    3)- Hititler krallarının hayatlarını anlatan ANAL adını verdikleri yıllıkları hazırlayarak, tarafsız TARİH YAZICILIĞI’nı başlatmışlardır.
    4)- Hititler, Mısırlılarla tarihte bilinen ilk antlaşmayı (KADEŞ ANTLAŞMASI) imzaladılar.(MÖ.1280)
    5)- İyon Edebiyatının en önemli eseri Homeros’un “İlyada ve Odesa destanı” dır.

    HUKUK:

    Anadolu’da kanunlar Mezopotamyadaki gibi kısasa kısas değildi.

    BİLİM VE SANAT:

    1)- Hititler kayaları düzleştirerek, tanrı kabartmaları yapmışlardır. (İvriz ve Yazılıkaya Kabartmaları Hititlere aittir.)
    2)- Urartular kaleler ve su kanalları ile ünlüdür. (Toprakkale, Çavuştepe, Patnos ve Kayalıdere kaleleri)
    3)- İyonlar bilim ve sanatta gelişmişlerdir. Matematikte Tales ve Pisagor, Tarihte Heredot, Tıpta Hipokrat, Felsefede Diojen)
    4)- Hititler ve Frigler dokumacılıkta ileri gitmişler- dir. Frigyalılar TAPETES adı verilen halı ve kilimleri ile ünlüdürler.

    ANADOLU’YA HAKİM OLAN DEVLETLER

    1)- PERS İMPARATORLUĞU: Anadolu M.Ö 543-333 yılları arasında İran’da kurulan PERS İMPARATORLUĞUNUN hakimiyetinde kaldı.
    2)- İSKENDER İMPARATORLUĞU: Makedonya kralı II. Filip’in ölümüyle yerine geçen oğlu BÜYÜK İSKENDER Asya seferine çıkarak büyük bir imparatorluk oluşturmuştur.
    ASYA SEFERİ: Büyük İskender bu seferle Anadolu, Suriye, Mısır ve Hindistan’ın bir bölümünü ele geçirdi. Pers İmparotorluğuna son verdi. Bu sefer dönüşünde yolda öldü.
    HELENİSTİK MEDENİYET: Büyük İskender’in Asya seferi sırasında Yunan Medeniyeti ile Doğu Medeniyetleri birbirlerinden etkilendiler. Böylece doğu ve batı medeniyetlerinin karışımından HELLENİZM MEDENİYETİ ortaya çıktı. İskender’in ölümünden sonra Anadolu’da küçük krallıklar kuruldu. Bunların başlıcaları;
    a) BİTİNYA KRALLIĞI: Kuzeybatı Anadolu’da
    b) PONTUS KRALLIĞI : Karadeniz’de
    c) BERGAMA KRALLIĞI: Batı Anadolu’da kurulmuştur.

    Bergama kralları bilim, edebiyat ve sanata önem verdiler. Koyun ve keçi derisinden PARŞÜMEN kağıdını icat ettiler. Bu sayede pek çok kitap günümüze geldi. Yine Bergama Krallığı Döneminde yapılan ZEUS tapınağı meşhurdur.

    3)- ROMA İMPARATORLUĞU:

    * İtalya’da kurulan bu devlet kısa zamanda Avrupa, Asya ve Afrika topraklarına yayılmıştır. 395 yılında Batı ve doğu Roma imparatorluğu olarak ikiye ayrılmıştır. Batı Roma 476 yılında, Doğu Roma (Bizans) ise 1453′te yıkılmıştır.
    * Bozdoğan Kemeri(istanbul), Çemberlitaş(istanbul), Ogüst Mabedi ve Roma Hamamı (Ankara), Aspendos tiyatrosu (Antalya) Romalılardan kalan ünlü eserlerlerdir.
    * Romalılar Mısırlılardan aldıkları Güneş takvimini JÜLYEN TAKVİMİ adıyla geliştirdiler.
    * Fenikelilerin bulduğu harf yazısı(alfabe), İyonlar yoluyla Yunanlılara ve onlardan da Romalılar’a geçmiş, Romalılar bunu geliştirerek LATİN ALFABESİNİ oluşturmuşlardır.
    * Roma’da ilk yazılı kanunlar 12 Levha Kanunlarıdır. Roma kanunları günümüz Avrupa hukukunun temelini oluşturur.

    4)- BİZANS İMPARATORLUĞU(DOĞU ROMA İMP.):

    * Merkezi İstanbul olan bu devlet 1453′te Fatih Sultan Mehmet tarafından yıkılmıştır.
    * Ayasofya, Aya İrini, Hora, Sergios ve Baküs kiliseleri ile Yerebatan ve Binbirdirek Sarnıçları en ünlü eserleridir.

    TÜRKİYENİN ÇEVRESİNDEKİ KÜLTÜR VE MEDENİYETLER

    MEZOPOTAMYA MEDENİYETİ: Mezopotamya: Güneydoğu Anadolu’dan başlayarak, Basra Körfezine kadar uzanan, Dicle ve Fırat nehirleri arasındaki bölgeye Mezopotamya denir. Mezopotamya Verimli topraklara sahip olması, iklim şartlarının uygun olması gibi nedenlerden dolayı sık sık istila ve göçlere sahne olmuş, insanlar arasındaki kültür etkileşimi fazla olduğundan medeniyet bu bölgede gelişmiştir.

    BAŞLICA MEZOPOTAMYA KAVİMLERİ:
    1- Sümerler
    2- Akkadlar
    3- Elamlılar
    4- Babilliler
    5-Asurlular

    1)- SÜMERLER:
    * Birbirinden bağımsız SİTE denilen şehir devletleri halinde yaşadılar. En önemli şehirleri; Ur, Uruk, Lagaş’tır. Bu şehir devletleri ENSİ veya PATESİ denilen Rahip-krallar tarafından yönetiliyordu.
    * Çok tanrılı inanca sahip Sümerlerin tapınaklarına ZİGGURAT denirdi.
    * Mezopotamya’da evler ve tapınaklar taş az olduğundan kerpiç ve tuğladan yapılmıştır.
    NOT: Hem bu özelliğinden hem de sık sık istilalara uğradığından bu yapılar günümüze kadar ulaşmamıştır
    * Günümüz Uygarlığının temeli olan yazıyı (ÇİVİ YAZISI) ilk kez Sümerler bulmuştur.(MÖ. 3500)
    * Tarihte İlk yazılı hukuk kuralları Sümerler tarafından oluşturulmuştur. Bu özellikleri ile Sümerlere dünyadaki ilk Hukuk devleti diyebiliriz.
    NOT: Lagaş Kralı URUKAGİNE tarafından oluşturulan ilk yazılı kanunlar “fidye ve bedel” sistemine dayanıyordu.
    * Sümerlerin en önemli edebiyat eserleri; Gılgamış Destanı, Yaradılış Destanı ve Tufan Hikayesi’dir.
    * Sümerler Matematik ve Geometrinin temellerini atnışlardır. (Dört işlemi bulmuşlar, dairenin alanını hesaplamışlar, çarpma ve bölme cetvelleri hazırlamışlardır.)
    * Sümerler astronomide de gelişmişlerdir. (Burçları bulmuşlar, bir ayı 30, bir yılı 360 gün olarak hesaplamışlardır.
    NOT: Dünyada ilk kez AY YILI hesabına dayanan takvimi Sümerler bulmuşlardır.
    * Son araştırmalara göre örf, adet,geleneklerine ve dil yapılarına, kullandıkları aletlere bakılarak Sümerlerin Mezopotamya’ya Orta Asya’dan geldikleri Türk olabilecekleri tahmin edilmektedir.
    * Akkadlar tarafından yıkılmışlardır.

    2)- AKKADLAR:
    * Arap Yarımadasından Mezopotamya’ya gelen Sami kökenli bir kavimdir.
    * İlk sürekli ve düzenli orduları kurmuşlardır. (Bu sayede kısa zamanda Mezopotamya’nın tamamına sahip olmuşlardır.)
    * Tarihte bilinen ilk büyük imparatorluğu kurdular.
    * Kurucuları SARGON, başkentleri AGADE’dir. (Tapınaklarına da AGADE denilirdi.)
    * En önemli mimari eserleri ZAFER ANITI’dır.

    3)- ELAMLILAR:
    * Elam güneydoğu Mezopotamya’ya verilen addır.
    * Başkentleri SUS’dur.
    * Bilim ve teknikte ileri olmamalarına rağmen, güzel sanatlar ve süsleme alanında gelişmişlerdir.

    4)- BABİLLİLER:
    * İlk “Mutlak Krallık” anlayışı Babil’de ortaya çıkmıştır.
    * Ünlü kralları HAMMURABİ, ilk ANAYASA olarak bilinen “Hammurabi Kanunlarını” oluşturdu. (Bu kanunlar Sami geleneklerinden ve Urukagine kanunlarından yararlanılarak hazırlanmıştır.)
    * “Babil Kulesi” ve “Babil’in Asma bahçeleri” en önemli eserleridir.

    5)- ASURLULAR:
    * Yukarı Mezopotamya’da(Güneydoğu Anadolu) kurulmuşlar, Toroslar ve Kapadokya’ya kadar yayılmışlardır.
    * Anadolu’da ticaret kolonileri kurdular. (KÜLTEPE’de)
    * Çivi yazısını Anadolu’ya öğreterek, Anadolu’da tarih devirlerini başlattılar.
    * Tüm çivi yazılı eserleri başkentleri NİNOVA’da toplayarak, ilk KÜTÜPHANECİLİK ve ARŞİVCİLİK faaliyetini başlattılar.

    MISIR MEDENİYETİ
    * Kuzey Afrika’da NİL NEHRİ ve etrafında kurulmuş olan bir medeniyettir.
    * Etrafının çöl ve denizlerle kaplı olması, diğer medeniyetlerle etkileşiminin daha az olmasına sebep olmuştur. Bu yüzden Mısır Medeniyeti KENDİNE ÖZGÜ bir medeniyettir.
    * Önceleri NOM adı verilen şehir devletleri varken, MÖ.IV. binden itibaren Kral MENES’ten itibaren merkezi krallık haline gelmiştir. Kral Menes’le FİRAVUNLAR DEVRİ başlar.
    * Mısır krallarına FİRAVUN denirdi. Firavunlar dini ve siyasi otoriteyi kendilerinde toplamışlardı. Kendilerini Tanrı olarak ilan etmişlerdi.
    NOT: Mısır’daki TANRI KRAL anlayışı, Mezopotamya’da ise RAHİP KRAL anlayışının egemen oluşu hem Mısır hem de Mezopotamya’da LAİK olmayan yönetim anlayışını yansıtmaktadır.
    * Dinleri çok tanrılıdır. tanrılarını insan veya hayvan şeklinde tasavvur etmişlerdir. Firavunlar için PİRAMİT’ler yapmışlar, ölülerini mumyalamışlardır. Bu durum öldükten sonra dirilme inancının olduğunu göstermektedir. Halk mezarlarına ise LABİRENT denilirdi.
    * MÖ. 525′te Persler, MÖ.333′te de Büyük İskender tarafından işgal edilmiştir.
    NOT: Büyük İskender’in istilası ile Yunan ve Mısır medeniyetleri birbirini etkilemişlerdir.
    * MÖ.1280′de Hititlerle KADEŞ ANTLAŞMASINI imzaladılar.
    * Kendilerine özgü HİYEROGLİF (Kutsal resim yazısı) yazısını kullanmışlardır.
    * Yazılarını PAPİRÜS adı verilen bitki yapraklarına yazmışlardır.
    * Eczacılık, kimya ve tıpta gelişmişlerdir.(Mumyacılık)
    * Matematikte Pi sayısını buldular. Astronomide gelişmişlerdi. Rasathaneler kurmuşlar ve Nil nehrinin taşma sürelerini hesaplamışlardı.
    NOT: Dünyada GÜNEŞ YILI esasına dayalı ilk takvimi Mısırlılar yapmışlardır. Romalılar Mısırdan aldıkları bu takvimi geliştirerek bugün kullandığımız Milat takvimini oluşturdular.
    * Mısır ekonomisi tarım, ticaret ve madenciliğe dayanıyordu.

    EGE VE YUNAN MEDENİYETLERİ Girit Adası, Yunanistan, Makedonya, Trakya, Batı Anadolu ve Ege Adalarında yaşayan toplulukların meydana getirdiği medeniyettir.

    A)- GİRİT MEDENİYETİ: ege ve Yunan Medeniyetinin ilk ortaya çıktığı yer GİRİT ADASI’dır. Bu medeniyet buradan diğer adalara, Mora ve Yunanistan’a yayılmıştır. En önemli eserleri KNOSSOS SARAYI’dır.

    B)- MİKEN MEDENİYETİ (AKALAR): Anadolu’dan MÖ. II. binde Yunanistan’a gelen AKALAR tarafından kurulmuştur.
    * Şehir devletleri halinde yaşadılar. En önemli şehirleri MİKEN’dir. (Bu yüzden Miken Medeniyeti diye anılır.)
    * Akaların siyasi tarihinin en önemli olayı TRUVA SAVAŞLARI’dır. (Boğazların egemenliği için Mikenlilerle Truvalılar arasında yapılmıştır. Truva Savaşları tarihte ilk defa “Boğazlar Sorununu ortaya çıkarmıştır. Homeros’un İLYADA adlı eserinde bu savaşlar anlatılır.
    * Önemli Mimari eserleri Miken ve Tirins Şatoları’dır.
    * Miken Uygarlığı DORLAR tarafından yıkılmıştır.

    C)- YUNAN MEDENİYETİ: Akalara son veren DORLAR tarafından kurulan bir medeniyettir. Yunan Medeniyeti kendinden sonraki Hellen ve Roma Medeniyetleri üzerinde etkili olmuştur.
    * POLİS adı verilen şehir devletleri kurdular. Önemli şehir devletleri Atina, Sparta ve Korint’dir.
    * Yunan şehir devletleri güç olarak birbirlerine denk olduklarından, birbirlerine karşı üstünlük sağlayamamışlardır. Bu nedenle Yunanistan’da ilk çağda milli bütünlük sağlanamamıştır.
    NOT: Sadece ülkelerini ele geçirmeye çalışan Persler’e karşı birlik sağlamışlar ve PELEPONNES savaşlarında Persler’i yenilgiye uğratmışlardır.
    * Yunanistan’da Halk; Soylular, tüccarlar, köylüler ve köleler olmak üzere sınıflara ayrılmıştı. Bu sınıf farkları sınıflar arası çekişme ve mücadeleyi doğurmuştur.

    FENİKE MEDENİYETİ Lübnan dağları ile Akdeniz sahili arasındaki bölgede yaşamışlar gemicilik ve ticarette gelişmiş bir medeniyettir.
    * Doğu Akdeniz ve batı Afrika sahillerinde ticaret kolonileri kurdular. Doğu ve Batı medeniyetlerinin kaynaşmasında TAŞIYICI bir rol oynadılar.
    * Mezopotamya Çivi yazısından ve Mısır Hiyeroglifinden etkilenerek HARF YAZISI’nı (alfabe) buldular.
    NOT: Fenikeliler’in 22 harften oluşan yazıları, Yunanlılara, onlardan da Romalılara geçerek bugünkü LATİN alfabesini oluşturmuştur.
    * CAM’ı icat etmişler, Fildişi işlemeciliğinde ileri gitmişlerdir.

    İBRANİ MEDENİYETİ MÖ. 1500′lerde Filistin ve Lübnan dolaylarında yaşayan İbraniler Sami ırkındandırlar.
    * Hz. MUSA zamanında birlik haline geldiler, devlet haline gelmeleri Hz. DAVUD zamanında oldu. En güçlü dönemler Hz. SÜLEYMAN zamanıdır.
    * Hz. Süleymandan sonra İbrani Devleti İsrail ve Yahudi devleti olmak üzere ikiye ayrılmıştır. İsrail devletine Asurlular, Yahudi(Yuda) devletine ise Babilliler son vermişlerdir.
    * Dinleri Tek tanrılıdır. (Yahudilik=Musevilik). İlk çağın tek tanrılı dine inanan ilk kavmidir. Kutsal kitapları TEVRAT ‘dır.
    NOT: İbraniler Museviliği Milli bir din olarak kabul ettiklerinden bu din diğer kavimler arasında fazla yayılmamıştır.
    NOT: Dinlerinin etrafında milli bir birlik oluşturduk larından dünyanın dört bir yanına dağılmış olmalarına rağmen birbirleriyle dayanışma içinde olmuşlardır.
    * II. Dünya Savaşı sonunda İngiltere ve Amerika’nın yardımıyla bugünkü Filistin’de İsrail devletini kurmuşlardır.
    * En önemli eserleri Kudüs’teki MESCİD-İ AKSA (Süleyman Mabedi)’ dir.

  2. fg diyor ki:

    dvfdsvv

  3. bengü boz diyor ki:

    istediklerim bu değil çok üzgünüm başka bilgiler yok mu?

  4. didem boz diyor ki:

    bu yazıların yazarı kim yani kim yazmış ismi ne

  5. deniz ünal diyor ki:

    istediklerim bu değil haber istiyorum.

  6. mert hacıkeriml diyor ki:

    Ben Bir Hitit Kralıyım

  7. mert hacıkerimli diyor ki:

    HEHEHEHEEHEHEE

  8. mert hacıkerimli diyor ki:

    proje ödevi yapıyorum

  9. elif kılıç diyor ki:

    Daha uzun bilgi wereydiniz eğiydi qardaş !!!!!!!!!! Zaaaaaaaaaaaaaaaaaa

  10. elif kılıç diyor ki:

    Bİrazcık bilgi wereydiniz daha eği oluqu qardaş

  11. Fatma Dağ diyor ki:

    Ben istediğimi buldum çok teşekkür ederim yazana.

  12. Fatma Kefkir diyor ki:

    Ben hiç beğenmedim istediğim yok hiç

  13. MELEK GÜNEY diyor ki:

    çok iyi olmuş beğendim.teşekkür ederim

  14. okan diyor ki:

    ben beğendim ama hatalar var hititlerde savaş 1996 dan 1980 nasıl geçti anlamadm

  15. EREN diyor ki:

    ben çok beğendim elinize sağlık arkadaşlar :)

  16. ahahahah diyor ki:

    nediyon beeeee :D

  17. qardaşşşş diyor ki:

    çok güzel istediğime ulaştım teşkurler

  18. Solwent diyor ki:

    OHHHH! be istediğime ulaştım elinize sağalık

  19. sanane oğlm diyor ki:

    çok uzun yaa

  20. kerimcakarrrrrrrrrrrrrr diyor ki:

    bu ne la ben mezopotamyada istedim

  21. ALA diyor ki:

    bir değil bin pişman oldum ben o ödevi neden yaptım sınava giridm yazıklar olsun bu dünyada kopya çekmek adaletlik yapmadık mukafatı aldık

  22. sul0 diyor ki:

    sınarsın bazen ! cevabı bile veririsin ama o kopya çekmek bile istemez ..

  23. ARMİNA diyor ki:

    ıktasarısınahayır fakülteler kapanmıyorsa evet, bari sınav olsun. Sözlü mülakat da şu an zaten var, haberiniz olsun.

  24. ada diyor ki:

    Bide bana edebiyat bilmiyor derler. Asil alıcaksin bazı kızları onlara özel ders vericeksin. Hep onlar yazıyor özlenmektesin falan diye.

  25. ÖZGÜR diyor ki:

    popolarıyla ısıttıkları spiker koltugundan yeni muhabirlere canlı yayında türkçe dersi vermek de moda oldu!

  26. ALEV diyor ki:

    5. Sınıf günlüğümü buldum :D bana ğ harfini ogretememisler,matematikten nefret etme sebebimi buldum,kopya çekmek icin çikolata alıyormuşum:D

  27. esma diyor ki:

    İSTEDİĞİME ULAŞTIM TEŞEKKÜRLER

  28. dfg diyor ki:

    çok süper

  29. sizden biri diyor ki:

    çok güzel kötü laflar söyleyen utansın anlayan anlar üstüne alınır

  30. sizden biri diyor ki:

    emeğe saygı çok güzel olmuş elime saygı

  31. sanane diyor ki:

    hiç beğenmedim azına sıçtıklarım bok gibi düzgün bi şey yok

  32. FURKAN ÇAKIR diyor ki:

    ben tabiki çokkkkkkkkkk beğendimmmm

  33. PINAR ÇAKIR diyor ki:

    ellerine sağlık çok güzel yapmışlar tebrik ederim emeği geçenler için

  34. rojda diyor ki:

    bence gayet güzel

  35. pınar diyor ki:

    vvayyyyyyyyyy be güzel bence

  36. furkan diyor ki:

    güzell lan

  37. furkan diyor ki:

    güzell lan niye beğenmedim diyonuz bence ayıp

  38. pınar diyor ki:

    bence anlaşılır en azından performansa yarıyor

  39. furkan diyor ki:

    işe yarıyor bence pınar doğru söylemiş

  40. İrfancan diyor ki:

    bence adamın yazdığıyla yetinmeniz lazım neyin tantanasını yapıyorsun beğenmedisen çık git !!

  41. elçin kendirli diyor ki:

    Gardaşşşa katılıyorum

  42. mert diyor ki:

    Pınarın dediklerine katılıyorum…?

  43. mert diyor ki:

    güzel lan neymiş lannnn…?

  44. hacer kemertaş diyor ki:

    Benim işime hiç yaramıyor.

  45. ülkü diyor ki:

    Hacer çok kötüsün…?

  46. banane diyor ki:

    Hiç kimsenin dediğine inanmıyorum

  47. aksaray diyor ki:

    Herkezin yorumunu çoookkkk sevdim.

  48. elçin diyor ki:

    Sanane furkan sevip sevmiyeceğimiz çok iğrenç yorum yazmışın…?

  49. nur diyor ki:

    Rojadanın dediği gibi ona katılıyorum.

Bir Cevap Yazın