Anasayfa 2 Ders Notları 2 Anadolu’da TBMM’ye karşı çıkan ayaklanmalar

Anadolu’da TBMM’ye karşı çıkan ayaklanmalar

TBMM’YE KARŞI ÇIKAN AYAKLANMALAR

Mustafa kemal Paşanın önderliğini yaptığı ulusal direnişin engellenememesi ve TBMM’nin açılması İtilaf Devletlerini ve Damat Ferit Hükümetini zor durumda bırakmıştı.Her şeye rağmen ülkede tek otorite olmak isteyen İstanbul Hükümeti İtilaf Devletlerinin de desteğiyle TBMM’ye karşı tedbirler almaya başlamıştır.İstanbul Hükümeti 4 Mayıs 1920’de Mustafa Kemal paşa ve arkadaşlarının idam edilmesi kararını almıştır.

TBMM’nin açılmasından sonra çıkan ayaklanmalar.

İstanbul’daki Şeyhülislamdan Mustafa Kemal Paşa ve arkadaşlarının aleyhinde fetvalar alınmış ve Anadolu’ya dağıtılmıştır.Ayrıca Anadolu’nun hemen her yanında giderek daha da güçlenen Kuvay-ı Milliye birliklerine karşı çıkan isyanlar desteklenmiş böylece TBMM’nin otoritesinin zayıflaması amaçlanmıştır.
TBMM’ye karşı çıkan ayaklanmalar şunlardır:
1)İstanbul Hükümeti tarafından Çıkarılan Ayaklanmalar
Aznavur Ayaklanması
Osmanlı subayı olan Ahmet Anzavur’un İstanbul Hükümeti ve İngilizlerden aldığı destekle Manyas,Susurluk,Biga,Gönen,Ulubat bölgesinde çıkarttığı il isyan kasım 1919’da Kuvay-ı Milliye birlikleri tarafından bastırılmıştı.TBMM açıldıktan sonra yeniden isyan eden Ahmet Anzavur bu defa da Çerkez Ethem ve Ali Fuat Paşa’nın komuta ettiği birlikler tarafından etkisiz hale getirilmiştir.(mayıs 1920)
Kuvay-ı İnzibatiye Ayaklanması

ayaklanamalar

TBMM’nin açılmasından sonra çıkan ayaklanmalar.

İstanbul Hükümeti Adapazarı Geyve bölgesindeki Kuvay-ı Milliye birliklerine karşı İngilizlerden silah yardımı alarak Kuvay-ı İnzibatiye adıyla silahlı bir birlik kurmuştur.Hilafet ordusu da denilen Kuvay-ı İnzibatiye birlikleri Geyve’deki Kuvay-ı Milliye birliklerine saldırmış fakat yenilerek dağılmışlardır.Kuvay-ı İnzibatiye askerlerinin bir çoğu gönüllü olarak Kuvay-ı Milli birliklerine katılmışlardır.
Anzavur isyanı ve Kuvay-ı İnzibatiye olayları Boğazlara yakın olan bölgelerde ortaya çıkarılmıştır.İtilaf Devletlerinin de bu isyanları desteklemesinin nedeni Boğazlar çevresinde Kuvay-ı Milli birliklerinin teşkilatlanmasını önlemekti.Fakat bunu başaramamışlardır.

2)İstanbul Hükümeti ve İşgalci Devletlerin Kışkırtmaları İle Çıkan Ayaklanmalar

TBMM’nin açılmasından sonra çıkan ayaklanmalar.
İtilaf devletleri işgalleri kolaylaştırmak ve Sevr antlaşmasını daha kolay bir şekilde uygulayabilmek amacıyla TBMM’nin Anadoludaki otoritesini yok etmek için isyanları desteklemişlerdir.
Bolu ,Düzce, Hendek ,Adapazarı Ayaklanmaları:
Boğazlara yakın olan bu bölgelerde TBMM’nin otoritesini yok etmek için İngilizlerin desteğiyle 13 Nisan 1920’de başlayan bu isyanlar Kuvay-ı Milliye birlikleri tarafından 23 Eylül 1920’de kesin olarak sona erdirilmiştir.
Yozgat-Boğazlıyan Ayaklanmaları:
Çapanoğulları ve Aynacıoğulları adlı aileler tarafından yönlendirilen bu isyanlar Çerkez Ethem birliklerinin de yardımıyla 1920 yılının sonlarında bastırılmıştır.
Afyon ayaklanması
Yozgat isyanı sürdüğü sırada Afyon’da ayaklanan Çopur Musa kısa bir süre sonra Kuvay-ı Milliye’nin baskısı karşısında tutunamayarak Yunan ordusuna sığınmış böylece isyan sona ermiştir.
Konya Ayaklanması
Konya’da çıkan ayaklanmaların en önemlisi delibaş Mehmet isyanıdır. Kuvay-ı Milliye birliklerine karşı tutunamayan Delibaş’ın Mersin’deki Fransız birliklerine sığınmasıyla isyan sona ermiştir.
Milli Aşireti Ayaklanması
Urfa Siverek Viranşehir bölgelerinde Fransızların desteği ile ayaklanan Milli Aşireti Kuvay-ı Milliye birlikleri karşısında başarılı olamayarak Fransızlara sığınmak zorunda kalmıştır.
Bu isyanlardan başka;
Mardin,Nusaybin’de Ali batı isyanı
Bayburt’ta Şeyh Eşref isyanı
Erzincan Zara ve Koçhisar’da Koçkiri isyanı
gibi pek çok isyan TBMM’ye karşı çıkmış fakat hepsi de bastırılmıştır.


3)Azınlıkların Çıkardığı Ayaklanmalar

TBMM’nin açılmasından sonra çıkan ayaklanmalar.İtilaf devletlerinden de destek alan Rum ve
Ermeniler Wilson ilkelerine dayanarak bağımsız devletler kurmak amacıyla ayaklanmışlardır.
Doğu Anadolu’da Rusya’dan gelmiş olan Ermeni ordularının desteğiyle ayaklanan Ermeniler çok sayıda müslümanı öldürmüşlerdir.Fakat Kazım Karabekir Komutasındaki XV.Kolordu bu bölgedeki ermeni ordularını sınırlarımızın dışına atarak Gümrü antlaşmasının imzalanmasını sağlamıştır.Böylece Doğu Anadolu’daki ermeni sorunu sona ermiştir.
Adana Urfa Antep ve Maraş bölgelerindeki Ermeniler ise Fransızların desteğiyle ayaklanmışlardır.Bölgesel Kuvay-ı Milliye birliklerinin üstün gayretleri sonucunda hem isyancı Ermeniler hem de işgalci Fransızlar bölgeden atılmışlardır.
Doğu Karadeniz’de ise Rusya’dan deniz yoluyla gelen Rumlarında katılımıyla Samsun Ordu Giresun ve Trabzon’daki Rum azınlıklar Aralık 1920’de ayaklanmışlardır.İsyancılar Wilson ilkelerinden de yararlanarak Pontus Rum İmparatorluğunu yeniden kurmayı hedeflemişlerdir.İngilizlerden de destek alan isyan Şubat 1923’te kesin olarak bastırılmıştır.TBMM’yi en uzun süre uğraştıran isyan böylece sona ermiştir.
Batı Anadolu’da ise işgalci Yunan ordusundan aldıkları destekle isyan etmiş olan Rumların bu isyanları Büyük Taarruz sonucu sona ermiştir.

1. TBMM Özellikleri

4)Kuvay-ı Milliye Birliklerini ayaklanması

TBMM’nin açılmasından sonra çıkan ayaklanmalar.İzmir’in işgal edilmesinden sonra kurulan Kuvay-ı Milliye birlikleri kısa zamanda yurdun her tarafında silahlı direnişin sembolü haline gelmişlerdir.Ancak düzenli hareket edememeleri ve tek bir merkezden yönetilememeleri nedeniyle düzenli Yunan ordularını durduramıyorlardı.TBMM bu amaçla düzenli birlik kurmak için Albay ismet bey(İnönü) i Batı cephesi komutanı olarak görevlendirmiştir.10 Kasım 1920’de Bilecik’e giden İsmet bey Kuvay-ı Milliye birliklerinin yeni kurulan düzenli orduya katılmalarını istemiştir.Bu emre uymak istemeyenlerle de mücadele edilmiştir.
Manisa bölgesindeki demirci Mehmet efe ve Kütahya’daki Çerkez Ethem yeni kurulan düzenli birliklere katılmak istememişlerdir.Bu nedenle düzenli ordu bu gruplarla savaşmak zorunda kalmıştır.Demirci Mehmet Efe’nin birliklerini dağıtmayı başaran düzenli ordunun Çerkez Ethem’le çarpışması Yunan ordusunun bu durumdan yararlanarak Eskişehir-Afyon istikametine doğru ilerlemesine neden olmuştur.Bunun üzerine Albay İsmet bey komutasındaki düzenli ordu Yunan ordusunun ilerleyişini durdurmak için İnönü bölgesinde mevzilenmiş ve I.İnönü savaşını kazandıktan sonra Çerkez Ethem isyanına kesin olarak son vermiştir.Özellikle Çerkez Ethem isyanı düzenli orduyu çok zor durumda bırakmış Yunan ordusunun yeni işgaller yapmasına neden olmuştur.


TBMM’nin Ayaklanmalara Karşı Aldığı Önlemler

TBMM’nin açılmasından sonra çıkan ayaklanmalar.• 29 Nisan 1920’de Hıyanet-i Vataniye kanunu kabul edilmiştir.Böylece TBMM’nin otoritesine karşı isyan edenler vatan haini ilan edilmiştir.
• 11 Eylül 1920’de kabul edilen bir kanunla “İstiklal mahkemeleri” kuruldu.Üyeleri TBMM içinden seçilen İstiklal mahkemeleri isyancıları yargılayıp cezalandırarak TBMM adına yargı yetkisini kullanmışlardır.
• İstanbul Hükümetinin yayınladığı fetvalara karşılık Ankara müftüsü Rıfat Börekçi’den alınan fetvalarla TBMM’ye karşı gelenlerin vatan haini oldukları ilan edilmiştir.
• Otoriteyi daha iyi sağlayabilmek amacıyla düzenli birlikler kurulmuştur.
• İsyanları destekleyen İstanbul Hükümeti ile resmi haberleşmeler kesilmiştir.

TBMM’ye Karşı Çıkan Ayaklanmaların Sonuçları

• Kurtuluş Savaşının uzamasına neden oldu.
• İşgallerin genişlemesine ortam hazırladı.
I.İnönü Savaşına neden oldu.
• Milli kuvvetlerin birbirine karşı kullanılmasına ve milli kaynakların boş yere harcanmasına neden oldu.
• Düzenli ordunun kurulmasının gerekliliği görüldü.
• Yeni kanunlar çıkmasını ve TBMM’nin teşkilatlanmasını hızlandırdı.
• TBMM tarafından ayaklanmaların bastırılması TBMM’nin Anadolu’daki otoritesini artırdı.

Hakkında Veli Kuzu

65 yorum

  1. ya bunun tablo şeklinde olanı olsaydı acaip işime yarardı..nse yinede saolun :p

  2. ya çok uzun ben bunu nasıl yazcam

  3. ellerinize sağlık valla çok işime yaradı çok sağolun

  4. sağolun çok güzel olmuş tam istediğim gibi birşiy

  5. süpersiniz millet başka böle yararlı siteler bilen varmı acaba? tşkrler bu arada çok işime yaradı :)

  6. cok sagolun iyi geldi akşam yatmadan önce alırım

  7. gerçekten güzel çalışma kıymetini bilenlere

  8. yaaa bu çok kısa ama benim ödew 35 sayfa olcak offffffffffff

  9. ya bu benim dönem ödevi konusu ya bana ayaklanma tbmm karşı çıkan yani bilenler varsa sölesin paylaşım için tşk

  10. benim güner emre hocam 1 taneeeeee ayşe gül msn ver çetleşekbeeee

  11. yaaaaaaa biladerler nasıl yaaaa bu mubarek 50 sayfa varrrrrr loooo

  12. yaaa çok süper çok işime yaradı mekanımız kırveli plakamız 45 bize manisalı derler

  13. saolun işimigördüm

  14. çok spr uzun ya ben bunu nası yazacagım

  15. walla elinize sağlık bunu bulana kadar canım çıktı :-)

  16. çok uzun olanları tercih etmiyorum

  17. güzel ama bn sonuçlarını istiyodum vardır içinde belki ama bn okuyamadım genede teşekkürler ellerşnşze saplık:):):D

  18. ya tbmmye karşı itilaf devletlerinin çıkardığı ayklanmalar nerde yha bilen varsa lütfen yazsın şimdiden tşkrlr

  19. yha bana düzce isyanı lazımdı çok karşık var mı bilemiormm

  20. yaa çok güzelmiş saolun varolun ama nasil kısaltacağımı düsünüyorum:))

  21. ellerinize sağlık Saolunn

  22. sosyal performans ödevime çok yararlı oldu tşk

  23. Sivaslıyızz dedikyaa

    Süper ötesi olmuş arkadaşlar kim hazırladıysa ellerine sağlık…

  24. çooooooook güzeeeeellllllll.

  25. mükemmel ama çok uzuuuuuuuun.

  26. walla çok güzel olmuş ama resim leri az dı yha ama genede süüperr di

  27. ya ama bune ya bu çok çok kısa böylede olmazki ama benim ödev tam tamına 45 sayfa olucaktı

  28. bencede süperdi ama öok kısa bana göre bana uymaz ki bu:)))))

  29. fırat ışıktaş

    milet taşekür ediyorum herkese 0/12

  30. ismimi kimseye sölemem

    aradığım ödevi bulamamak bni deli edio yaaa yardım edin çok önemli bu bir PERFORMANS ÖDEVİ
    ödevimin konusu şöyle:
    yararlı ve zararlı cemiyetleri gösteren bir tablo olacak acil ya lütfen 2 haftam var !!!!!!!!!!

  31. çok güzel olmus performans ödevime iyi oldu süper aferin

  32. kim hazırLadıysa thanks bu sayede ödevim bitti ;D xd

  33. tesk çokk işime yaradı :D bide alındığı önlemler olsaydı iyi olurdu ama :D. .d

  34. ya çok uzun bunun özeti yokmuydu?????????:P

  35. ya nie bu kadar çok edmiyorum yazım ya

  36. Ya bune be. Çok kısaymiş yazınca 2 dakikada bitti

  37. çok muhteşem teşekkür edermm çok soğolunnnnn

  38. Bahtiyar Güven Alpyürür

    Ekleyenden allah razı olsun proje ödevimi için fayadalı olcak inşallah :)

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak.

x

Check Also

Yeni Müfredat Sosyal Bilgiler 5.Sınıf Kazanımları

SINIF KAZANIM VE AÇIKLAMALARI BİREY VE TOPLUM Bu öğrenme alanı işlenirken bilimsellik, ...