Anasayfa 2 Ders Notları 2 Osmanlı devleti sanat ve mimari eserleri KPSS

Osmanlı devleti sanat ve mimari eserleri KPSS

OSMANLT DEVLETİ SANAT ESERLERİ

ERKEN DöNEM (1299-1453) A) Dini Mimari

(Cami , Medrese,Türbe ,Anıtmezar) CAMİLER 1-Hacı Özbek Camii- İznik (1333) 2-Yeşil Cami – İznik 3-Ulu Cami -Bursa (1396) 4-Hüdavendigar Cami – Bursa 5-Yeşil Cami – Bursa (1424) 6-Üç Şerefeli Cami – Edirne (1437-1447-) 7-Muradiye Cami – Edirne 8-Eski Cami – Edirne 9-Hacı Bayram Cami – Ankara

MEDRESELER 1-İznik Süleyman Paşa Medresesi (İlk Osmanlı Medresesi)

2-  Lala Şahin Paşa Medresesi – Bursa

3-  Yıldırım Medresesi – Bursa

4-  Yeşil Medresesi – Bursa

5-  Muradiye Medresesi – Bursa

ANITMEZAR(TÜRBE) 1-Yeşil Türbe- Bursa

2-  Humahatun Türbesi – Bursa

3-  Devlethatun Türbesi – Bursa

4-  Kırgızlar Türbesi – İznik

5-  Sarı Saltuk Türbesi – İznik

6-  Yakup Çelebi Türbesi – İznik

7-  Hacı Bayram Türbesi – Ankara

8-  Malkoçoğlu Mehmet Türbesi – Gebze

B) SiViL MiMARi

1-  Emir Han Kervansarayı -Bursa – Orhan Gazi tarafından

2-  Gaye Han ve İpek Han Kervansarayı – Çelebi Mehmet tarafından

3-  Bursa Bedesteni

4-  Eski(atik) Bedesteni

5-  Edirne Bedesteni

6-  İsatanbul Sandal Bedesteni

KLASİK DÖNEM(1453-1700) A) Dini Mimari

Mimar Sinan dönemeDamgasını vurmuştur.(315 eserle)

1-Şehzade Camii (1544-1548) Kanuni Döneminde , Mimar Sinan’ın Çıraklık Eseri

2-Süleymaniye Cami ve Külliyesi (1550-1557) Kanuni Döneminde , Mimar Sinan’ın Kalfalık Eseri

3-  Selimiye Cami ve Külliyesi (1569-1574) II.Selim Döneminde , Mimar Sinan’ın Ustalık eseri

4-  Hüsreviye Cami Ve Külliye – Şam

5-  Mihrimah Sultan Cami ve Külliyesi – Üsküdar/İstanbul

6-  Rüstem Paşa Cami ve Külliyesi – Tekirdağ

7-  Sokullu Mehmet Paşa Cami ve Külliyesi Lüleburgaz 8– Sokullu Mehmet Paşa Cami ve Külliyesi Havza

9 – Melek Ahmet Paşa Cami – Diyarbakır

Mimar Sinan’ın İlk eseri “HASAKİ KÜLLİYESİ ” (1539 ) –

İstanbul

Diğer Mimarların Eserleri,

1-  Fatih Külliyesi (1463-1476) – İstanbul

2-  Beyazid Küliiyesi (1501-1505)- İstanbul – Mimar Hayrettin

3-  Sultan Ahmet Cami ve Külliyesi-İstanbul -Mimar Mehmet Ağa

4-  Yeni Cami – İstanbul- M Davut , Dalgıç Ahmet , Musa Ağa

MEDRESELER

1-  Haseki Külliyesi Medresesi -İst – Kanuni Dönemi

2-  Şehzade Külliyesi Medresesi -İst – Kanuni Dönemi

3-  Rüstem Paşa Medresesi – İst – Kanuni Dönemi

4-  Mührimah Sultan Külliyesi Medresesi – İst -Kanuni Dönemi

5-  Selimiye Külliyesi Medresesi – Edirne – Kanuni Dönemi

6-  Kılış Ali Paşa Külliyesi Medresesi – İst III.Murat Dönemi

ANITMEZAR(TÜRBE)

1-  Eyüp Sultan Türbesi – İst – Fatih Dönemi

2-  Fatih Sultan Mehmet Türbesi – İst – II.Beyazt

3-  Yavuz Sultan Selim Türbesi – İst – Kanuni

4-  Barbaros Hayrettin Türbesi – İst – Kanuni

5-  Şehzade Mehmet Türbesi – İst – Kanuni

6-  K.Sultan Süleyman Türbesi -İst

7-  II.Selim Türbesi – İst

B) SiViL MiMARi

1-  Topkapı Sarayı – İst – 1478 -Fatih Dönemi , Kutsal Emanetler buradadır.

2-  Çinili Köşk -1472 – Fatih ‘in en eski eseri 3 -Siyavuş Paşa Köşkü- 1578 III.Selim(sarı)

4-  Yalı Köşkü -1592- Fatih Dönemi

5-  Revan Köşkü -1636- IV.Murat

6-  Bağdat Köşkü – 1639- IV.Murat

7-  Sepetçiler Köşkü 1643 – İbrahim

8-  Fatih Külliyesi ve Kervansarayı

9-  Yakup Bey Hanı -Çanakkale

10- Deliler Hanı – Hüsrev Paşa

11-Şehzade Külliyesi ve Kervan sarayı – Mimar Sinan 12-Edirne Rüstem Paşa Kervansarayı – Mimar Sinan

13-  Lüleburgaz Sokullu Kervansarayı Mimar Sinan

14-  Antakya Payas Külliyesi Mimar Sinan

GEÇ DÖNEM (1700-?)

A) Dini Mimari

1-Nuru Osmaniye Cami(Barok tarzı ilk cami İst – I.Mahmut)

2-Laleli Cami – İst -1763 – III.Mustafa

3-  Dolmabahçe Cami – İst 1853 – Abdülmecit

4-  Ortaköy Cami – İst- 1854 Abdülmecit

5-  Nusretiye Cami- İst II:Mahmut

6-  Aksaray Valide Cami İst – 1854 Abdülmecit

Dönemin En ünlü Mimari : Kemalettin Bey , (eski TBMM, Bebek Cami … )

B) SiViL MiMARi -1-

a) Saraylar

1-Dolmabahçe Sarayı-1853- İst-Abdülmecit *Avrupa sarayları taklit edilmiş * 71 numaralı odada M.K vefat etti

2- İshak Paşa Sarayı-1784 -I.Abdülhamit Dönemide , Doğubeyazıt’ta bölge valisi olan İshak Paşa tarafından yaptırılmıştır.

3-Beylerbeyi Sarayı- 1861-1865- Abdülaziz , Mimari Serkis Balyan’dır

4- Yıldız Sarayı – III.Selim tarafından, Annesi Mihrişah Valide Sultan için
yaptırılan bir köşk iken , Padişah II.Abdülhamit Döneminde eklenen binalarla

“YILDIZ SARAYI” adını almıştır.

*1924’ten 1941’e kadar Harp Akademileri binası olarak kullanılmış , 1994’te müzeye çevrilmiştir.

5- Çırağan Sarayı – 1871 – İst – Abdülaziz

b) Köşkler

1-  Kurşunlu Mahzen Köşkü – 1718

2-  Florya Köşkü III.Ahmet

3-  Yalı Köşk 1719- III.Ahmet

4-  Bayıldım – 1748 -I.Mahmut

5-  Sultan Osman Köşkü -1755 -III.Osman

6-  Aynalı Kavak Köşkü – 1791 – III.Selim

c) Kervansaraylar- Hanlar

1-Kuşadası Öküz Mehmet Paşa Kervansarayı

2-İstanbul Çakmacılar Valide Hanı

3-İstanbul Vezir Han

4-Merzifon Taşhan

5-Safranbolu Cincihan

6-Ulukışla Mehmet Paşa Kervansarayı

7- Edirne Ekmekçioğlu Ahmet Paşa Kervansarayı
8-Diyarbakır Cici Çeperhan

9- Sivas Yıldızeli Yeni Han

10-Bilecik Vezir Han

11- İstanbul Laleli Büyük Yeni Han

12 -İstanbul Sırmakeş Şimkeşhane Hanı

13-İstanbul Hasan Paşa Hanı

14- İzmir Kızlar Ağası Hanı

15 -İzmir Mirkelamoğlu Hanı

16- İzmir Çakaoğlu Hanı

Hanlar Şehirlerde yapılan yapılardır;Tüccarların dinlendikleri yerlerdir.

B) SiViL MiMARi -2­d) Bedestenler

1-  İstanbul Yeni Bedesteni

2-  Ankara Mahmut Paşa Bedesteni

3-  Amasya Bedesteni

4-  Niğde Bedesteni

5-  Mısır Çarşısı

6-  Bursa Çarşısı

e) Çeşmeler

1-  Sultan Ahmet Çeşmesi 1728 -Barok-Rokoko Tarzı

2-  Üsküdar – III.Ahmet Meydanı Çeşmesi (1728)

3-  Tophane – I.Mahmut Çeşmesi (1730)

4-  Fatih – Nevşehirli Damat İbrahim Paşa Çeşmesi -(1730)

5-  Fatih – Osman Çeşmesi(1756)

6-  III.Selim Çeşmesi(1802)

7-  Talimhane – II.Mahmut Çeşmesi

8-  Hüsrev Kethüda Sebili 1566

9-  Mimar Sinan Sebili

*** Klasik Döneme Ait Önemli Çeşmeler 1-Davut Paşa Çeşmesi -1845

2-  Aşık Paşazade Çeşmesi -1546

3-  Haliç İbrahim Paşa Çeşmesi – 1599

4 – Hatice Valide Sultan Çeşmesi – 1663

C) Askeri Mimari

1-Anadolu Hisarı – Yıldırım Beyazıt

2-  Rumeli Hsarı – Fatih

3-  Kilit Bahir Kalesi – Fatih

4-  Seddül Bahir Kalesi – IV.Mehmet

5-  Kale-i Sultaniye – III.Selim 6 -Selimiye Kışlası – III.Selim 7- Levent Kışlası- III:Selim

MİNYATÜR: Derinlik , ışık , gölge gözetmeyen; kişilerin mevkilerine göre çizilmesi sanatına denir. 1-Matrakçı Nasuh – XVI.yy

2-  Nigari – XVI.yy

3-  Nakkaş Osman XVI.yy

4-  Levni – XVIII.yy – Lale Devri :)

5-  Seyyid Osman

6-  Mustafa Sait

HAT : Güzel yazı yazma sanatı

1-  Amasya Şeyhi Hamdullah

2-  Mustafa Rakım Efendi

3-  Hafız Osman

4-  Ahmet Karahisari

5-  Mehmet Esad Yesari 6 – Mustafa İzzet Efendi

RESİM : Resim 19.yy kadar gelişme göstermemiş. 1-Şeker Ahmet Paşa 2- Osman Hamdi 3 -Süleyman Seyyid 4- Osman Nuri Bey

*** İlk Resim Eğitim 1881 Sanayi Nefise Mektebidir.

*** Şeker Ahmet İlk resim sergisini açmış , Abdülaziz döneminde

Avrupa’ya gönderilmiş.

*** Osman Hamdi Bey Arkeoloji müzesini ve sonra Sanayi Nefise mektebini açmış.

*** İlk Portresini yaptıran Padişah Fatih (İtalyan ressam Bellin) TEZHİP : El yazısı kitapları altın yıldız ve boya ile süsleme sanatı.

MüZiK:

1-  Mehter Takımı

2-  Abdülkadir Meraği Xv.yy

3-  Itri XVII.yy

4-  Dede Efendi XIX.yy

5-  Zekai Dede – III.Selim Dönemi 6-Hacı Arif Bey

a) Divan

1 -Ne simi 2-Ahmedi 3-Fuzuli

4-Baki 5- Nefi

6-Nedim(Lale Devrinin en önemli Şairi)

EDEBİYAT:

b)Halk

1-Pir Sultan 2-Öksüz Dede 3- Karacaoğulları 4-Dadaloğlu

Bilim Adamlarımız ve Eserleri

Matematik

1-Ali Kuşcu – Matematik temelini atan kişidir. 2-Sinan Paşa- Tazaruhname – Nasihatname

3-   Matrakçı Nasuh – Cemal’ül – Küttap , Kemal’ül Hisab

4-   Molla Lütfi – Taz’if ‘ül Mezbah Matematik-Astronomi

5-   Kadızade-i Rumi – Muhtasar-ı Fi’l Hisab Astronomi

6-   Takıyyeddin Mehmet – İlk rasathaneyi açan kişi.. Tarih

7-   Lütfi Paşa – Asafname

8-   Hazerfan Hüseyin – Batı ile ilişki kuran ilk bilgindir. Tarih- Hukuk

9-   Ahmet Cevdet Paşa – Kısas-ı Enbiya ve Tarih-i Cevdet Tarih- Coğrafya

10-   Katip Çelebi – Keşfü Zünnun , Cihannüma ve Fezleke

11-   Evliya Çelebi – Seyahatname en önemli eseri. Coğrafya

12-   Piri Reis – Kitab-ı Bahriye en önemli eseridir.

13-   Seydi Ali Reis – Mirat’ül Memalik en önemli eseridir. Din – Hukuk

14-   Zembilli Ali Efendi – El Mutahharat

15-   İbn-i Kemal – Tevarih-i Ali Osman

16-   Ebussuud Efendi – Duaname – Kanunname Din – Mantık

17-   Molla Fenari – Meddet’ül Hayat

Tıp

18 – Akşemsettin – Ayn’ül Ayan

OSMANLI DEVLETİNDE KULLANILAN BAZI ÖNEMLİ TERİMLER VE ANLAMLARI

Emir-i Dad: Örfi hukukun başkanı, Adalet Bakanı

Fetihname: Zafer mektubu Hacip: Vezir

İmaret: Yoksullara yiyecek dağıtılan yer

Kadil-Kudat: Şeri hukukun başkanı

Kadı Leşker: Selçuklularda askeri davala ra bakan kişi

Melik: Hanedan üyesi şehzade olup eya­letleri yönetirler

Menşur : Yüksek rütbeli devlet görevlileri­nin atamalarını içeren padişah fermanı-dır(veziriik, beylerbeyliği)

Muhtesip: Zabıta

Naip: Vekil

Emir-i Sevahil: Donanma komutanı

Reis ül Bahr: Donanma komutanı

Atabey : Sultan çocuklarını eğiten kişi

Pervaneci: Arazi defterlerini tutan iktaları dağıtan kişi

Medrese:   Eğitim

öğretim   hizmetlerinin

yapıldığı yer

Hat (yazı sanatı): Arap harflerini malzeme olarak kullanan yüzey sanatı, sanatı kap­samında ela alınmaktadır.

Kabartma: Taş, kil, metal, ahşap, gibi malzeme yüzeylerinin oyulması yöntemiyle yapılan sanat eseri

Kümbet: Silindirik ya da çokgen planlı bir gövde üzerine konik biçimde yada pirami­dal bir külahla örtülü olarak yapılmış Türk ve iran mezar yapısı

Minyatür: Çoğunlukla eski yazma kitaplar­da görülen, ışık-gölge ve derinlik duygusu yansıtmayan küçük, renkli resim sanatı.

Çini: Duvar kaplaması olarak kullanılan renkli ve genellikle bezeli ve sırlı, ince fakat saydam olmayan toprak işleri.

Çanak – çömlek : Pişmiş topraktan yapı­lan her türlü kullanım eşyası. Seramik.

Malikhane:   Devlet   görevlilerine,   üstün hizmet karşılığı olarak verilen toprak

Mecelle: Osmanlılar zamanında ilk medeni kanun

Nazır: Bakan

Narh: Temel tüketim mallarıntn tespiti

Sedaret Kedhudası:19. yy’da İçişleri Ba­kanı

Reisülküttap:19. yy’da Dışişleri Bakanı

Sanayi-i Nefise Mektebi: Osman Hamdi Bey’in kurduğu güzel sanatlar fakültesi

Sahn-ı Seman: Fatih’in yaptırdığı medrese

Sebil: Hayır için su dağıtılan yer.

Serdar-ı Ekrem: Vezir-i Azamın orduya başkomutanlık yaptığı zaman aldığı unvan

Sıbyan Mektebi: İlkokul (mahalle mektebi)

Şura-yı Devlet: Danıştay

Teb’a: Halk

Encümen-i Daniş: 1851de dil ve tarih alanında çalışmalar yapmak ve ders kitap­ları yazmak için kuruldu.

Ulufe: Yeniçerilere 3 ayda bir dağıtılan maaş

Tuğra: Padişah imzası

Voyvoda: Balkanlardaki valiler için kullanı­lan bir terim

Yeniçeri Ağası: Yeniçeri ocağının baş komutanı

Tereke: Ölen kişilere ait miras

Mutassarrıf: Tanzimat’tan sonra sancak beyliği kaldırılarak yerine tayin edilen me­murlara verilen unvan

Mekteb-i Mülkiye: 1859da kurulan bu­günkü siyasal bilgiler fakültesi , j£t*-/fna£arn

İptidaiye: Yeni usul ilkokul

Hatt-ı Hümayun: Padişahın el yazısı

Ferman: Padişahın resmi emri

Redif: ıı. Mahmut’un kurduğu askeri bir sınıf

Şadırvan: Etrafında bulunan çeşitli mus­luklardan ve fıskiyelerden su akan havuz tarzında kubbeli çeşme

Subaşı: Emniyet müdürü

Mevat Arazi: Kıraç ve ölü arazilerdir, geli^ getirmezler.

Hat: Yazı

Hüsn-ü Hat: Güzel yazı

İhtisap Ağası: Loncaları kadı adına denet­leyen kişi

Kethüda: Loncayı dtşarıda temsil eder hükümetle ilişkileri görüşürdü

Muhzır Ağa: İstanbul’da sivil kuralları çiğneyen yeniçeriler ve diğer askerler ara­sında düzeni sağlardı

Kasr-ı Adi: Fatih’ten sonra padişahların divan toplantılarını dinledikleri penceredir

Payitaht: Başkent

Şirket-i Hayriye: iik açılan deniz şirketi (1850-Abdulmecid)

Bank-ı Dersaadet: ilk açılan Osmanlı bankası (1847)

Kafes Sistemi: Şehzadelerin sancaklara çıkması yasaklanarak sarayda hapis hayatı yaşamaya başlamalarıdır ilk_defa _L_Ahmet döneminde uygulanmaya başladı

İLAÇ- BİLGİLER ENDERUN : İlk kez II.Murat Döneminde açıldı. Fatih Döneminde çok önemli bir seviyeye geldi

* Devlet memuru yetiştirilirdi. Mekteb-i Mülkiye : Kaymakam , Okul Müdürü, Nahiye Müdürü Rüştiyeler : İlkkez 1875 İdadiler : İlk kez 1835

Darül muallim : Erkek öğretmen okulu , 1870 Abdülmecit

Darül muallimat : Bayan öğretmen okulu 1870- Abdülaziz

Darül Mearif: Devlet memuru yetiştirmek amacıyla , 1849

Islahhane : Mithat Paşa tarafından açılan bir sanat okuludur , 1860 . Terzilik , Kunduracılık gibi bölümler. Sanayi Mektebi : 1868 de Çeşitli sanat dallarını öğretmek için açılmış.

Hakkında Veli Kuzu

2 yorum

  1. Valaa yapcaz mecburr…

  2. kopya çekmek çok kötü birşey yani yapmamak lazım yani bende yaptım allah affetsin ama bundan sonra inşallah yapmıyacağız.

Cevapla

E-posta adresiniz yayınlanmayacak.

x

Check Also

Eba İnkılap Tarihi 8.Sınıf Teog Testleri

Sınava az bir zaman kalan bildiğiniz gibi artık test sorularının çözümüne ağırlık ...

Kurtuluş Savaşında Askeri Başarının Ardından Gelen Siyasi Zaferler

Batı cephesinde Kuvâ-yı Millîye birliklerinin faaliyetlerini ve düzenli ordunun kurulmasını değerlendirir. *** ...