Başlangıç / Ders Notları / Sosyal Bilgiler 7.Sınıf Zaman İçinde Bilim Ünitesinde Yer Alan Kavramlar Hakkında Metaforlar ve Bu Metaforların Giderilmesi

Sosyal Bilgiler 7.Sınıf Zaman İçinde Bilim Ünitesinde Yer Alan Kavramlar Hakkında Metaforlar ve Bu Metaforların Giderilmesi

İLKÖĞRETİM 7.SINIF SOSYAL BİLGİLER DERSİ ZAMAN İÇİNDE BİLİM ÜNİTESİNDE TER ALAN KAVRAMLAR HAKKINDA METAFORLAR VE BU METAFORLARIN SÜREÇ İÇİNDEKİ DEĞİŞİMLERİ ÜZERİNE NİTEL BİR ARAŞTIRMA

ÖZET

2004-2005 eğitim öğretim yılından itibaren yapılandırmacı yaklaşım ile eğitim sistemi öğrenci merkezli bir duruma gelmiştir.  Öğrenciler pasif konumdan aktif hale geçmiştir. Öğrenciler daha önce öğrendiği bilgileri kullanarak yeni öğrenmeleri yapılandırmaktadırlar. Öğrenmenin temelini oluşturan kavramlar ile yeni öğrenmelerde önceki bilgileri eşleştirmede büyük bir önem arz eden metaforlar yeni eğitim sistemi ile ön plana çıkmıştır.

Bu araştırmada İlköğretim 7.sınıf Sosyal Bilgiler dersi “Zaman İçinde Bilim Ünitesinde” yer alan kavramlar hakkında öğrencilerin geliştirilmiş olduğu metaforları ve bu metaforların süreç içindeki değişimleri tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç için üç uzman görüşü alınarak ünitede yer alan kavramlar arasında Bilim, Buluş, Reform, Rönesans, Özgürlük, Sanayi, Teknoloji, Uygarlık, Enerji, Pazar kavramları üzerinde çalışılmıştır.

Araştırma, İzmir Kemalpaşa İlçesinin bir köy okulunda 16 öğrenci ile yapılmıştır. Araştırmada metaforları tespit etmek için açık uçlu sorular sorulmuştur ve veriler, olgu bilim yöntemi ile işlenmiştir.

Sonuç olarak metaforların ders işlenilmesi ile değişebileceği fakat gündelik hayatta çok kullanılan bir kavram hakkında üretilen metaforlar değişmeye dirençli çıkmıştır. Ders işlenililmeden önce birden çok kategoriler altında toplayabileceğimiz metforlar ders işlenilmeis sonrasında genellikler tek bir kategori altında toplanmaktadır. Bunun yanında tv reklamları, geçmiş sınıflarda kavramların işlenilmesi, kız ve erkekler, teknolojik gelişimler ve içinde bulundukları sosya kültürel faktörler öğrencinin ürettiği metaforları etkilendiği görülmektedir.

  1. GİRİŞ

Sosyal Bilgiler öğretim programında Atatürk ilkelerini ve inkılâplarını benimsemiş, Türk tarihini ve kültürünü kavramış, temel demokratik değerlerle donanmış ve insan haklarına saygılı, yaşadığı çevreye duyarlı, bilgiyi deneyimlere göre yorumlayıp, sosyal ve kültürel bağlam içinde oluşturan, kullanan ve düzenleyen, eleştirel ve yaratıcı düşünen, doğru karar veren, sosyal katılım becerileri gelişmiş, sosyal bilimcilerin bilimsel bilgiyi üretirken kullandıkları yöntemleri kazanmış, sosyal yaşamda etkin, üretken, haklarını ve sorumluluklarını bilen, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarını yetiştirmektir (MEB, 2006: 25).

2005-2006 eğitim öğretim yılında yapılandırmacı yaklaşımı temel alan program uygulanmaya başlamıştır. Ezberci eğitimden öğrencinin bilgiyi kendisi yapılandırdığı bir eğitim sistemine geçilmiştir. Eski programda kavramlar ezberleme yöntemine başvurularak kazandırmaktaydı. Ezberleme yönteminin öğrenmenin kalıcılığı açısından doğru bir yöntem olmadığı çoğu zaman vurgulanıyordu. Bu programla birlikte artık kavramlar ezberlenmeyecek öğrenenlerin kavramın içini kendileri dolduracaktı. Sosyal bilgiler muhtevası bakımından birçok kavramın içinde barındırmaktadır. Bu yüzden sonraki öğrenmelerin gerçekleşmesi için kavramların öğrenilmesi mühimdir. (Özkaya, 2011:1).

Kavramlar hakkında literatürde özü aynı ama farklı tanımlar bulunmaktadır. Ülgen’e göre Kavam insan zihninde anlamlanan, farklı obje ve olguların değişebilen ortak özelliklerini temsil eden bir bilgi yapısıdır (Ülgen, 2004:107) Kavramlar, bireyin düşünerek içinde bulundukları sosyal dünyayı anlamasını ve bu dünya ile anlamlı iletişim kurmasını sağlayan zihinsel araçlardır (Senemoğlu, 1998:513).  Öğrencilere kazandırılması istenilen kavramları öğrencilerin kalıcı öğrenebilmesi için öğrencilerin zihinlerindeki yanılgıların giderilmesi gerekmektedir (Kelleci, 2014:2). Bilhassa kavramlar ilköğretim öğrencileri için ayrı bir önem taşımaktadır. Etkili ve anlaşılır doğru bir öğrenme için konu içerisinde geçen kavramların doğru ve etkili bir şekilde öğrenilmesine gereklidir. Böylece bilgilerin yapıtaşları olan kavramlar, etkili öğrenmede öğrencilere büyük fayda sağlamaktadır (Süer,2010:13). Bu nedenlerden dolayı kavram öğretimi çağdaş eğitim sistemimizde oldukça büyük bir yer kaplamaktadır. Doğanay (2002)‟a göre, bilgilerin ezber bilgi olmasının önüne geçmek, öğrencilerde kalıcı öğrenme oluşturmak ve öğretilen kavramları öğrenci hafızasına yerleştirmek için kavramların güncel olaylarla bağlantısını kurarak, onu kalıcı hale getirmek gerekmektedir. Ancak bazen öğrenciler kavramları tam ve doğru öğrenememekte dolayısıyla da kavram yanılgılarına düşmektedirler.

Fakat literatür taraması yapıldığında kavram öğretimi konusunda güvenirliğini sağlamış tam bir öğretim yöntemi yoktur. Literatürde öne çıkan öğretim yöntemleri bilgisayarlı öğretim, kavram bulmacaları ve kavram haritaları olarak görünmektedir. Metaforlar kavram yanılgılardan biri olarak görebilirken öğretilmesinde de bir araç olarak kullanabilmekteyiz. Kelleci (2014:3) e göre metaforlar yoluyla öğrenme, bilgilerin daha kalıcı ve anlamlı olmasını sağlamaktadır. Öğretmenlerin öğrencilere öğretmek istedikleri öğrenilmesi zor kavramları metaforlar yoluyla anlatması, öğrencilerin zihinlerine kavramların daha hızlı ve daha anlamlı bir öğrenmenin ortaya çıkacağını ileri sürmektedir.

Metaforlar, anlaşılması zor kavramların benzetme yoluyla bilinen kavramlarla anlatılması olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu öğrenmeler farkında yada farkında olmadan meydana gelmektedir. Metaforları, insanların hayatı, çevreyi, olayları ve nesneleri nasıl gördükleri; farklı benzetmeler kullanarak açıklamaya çalışmada kullanılır (Cerit, 2008: 694). Metaforlar yoluyla öğrenme, bilgilerin daha kalıcı ve anlamlı olmasını sağlamaktadır. Öğretmenlerin öğrencilere öğretmek istedikleri anlaşılması zor kavramları metaforlar yoluyla anlatması, öğrencilerin zihinlerine kavramların daha hızlı ve daha anlamlı bir şekilde yerleşmesini sağlayacaktır. (Kelleci, 2014:2). Metafor, kavramı farklı yönlerden benzediği başka bir kavramla betimlenmesidir (Girmen, 2007:1). Metaforların özellikleri şöyle sıralanabilir (Tompkins ve Lawley, 2002, s. 2 akt: Girmen, 2007:9).

  • Bir kavramı farklı bir kavramla tanımlama,
  • Bir kavramı, farklı bir kavramın benzetme yönüyle betimleme,
  • Bir kavramı farklı bir boyutta görme,
  • Bir kavramı farklı bir kalıpla yorumlama.

1.1 Araştırmanın Problemi

İlköğretim 7.Sınıf Sosyal Bilgiler dersi Zaman İçinde Bilim Ünitesinde yer alan kavramlara ilişkin öğrencilerin oluşturdukları metaforlar ve ders işlenilmesi sonucu var olan metaforlardaki değişimlerin tespit edilmesi.

Alt Problemler

  1. Ön test sonrası öğrencilerin kavramlara ilişkin oluşturdukları metaforlar nelerdir ve hangi kategoriler altında toplayabiliriz.
  2. Metaforların üretilmesinde etkili olan faktörler nelerdir?
  3. Son test sonrası öğrencilerin kavramlara ilişkin oluşturdukları metaforlar nelerdir?
  4. Ders işlenilmesi sonucu ilgili kavramlar hakkında metafor algılayışlarındaki bir değişim var mıdır?

1.2 Araştırmanın Amacı

Araştırmanın genel amacı, İlköğretim 7.Sınıf öğrencilerin Zaman İçinde Bilim ünitesinde yer alan kavramlara ilişkin öğrencilerin oluşturdukları metaforları tespit ederek kategorize etmek. Öğrencilerin oluşturdukları metaforlarda etkili olan faktörlerin ortaya çıkarılması. Ünite bitirildikten sonra aynı metafor tespit ölçeği kullanarak öğrencilerin metafor algılayışındaki olası değişimler var mıdır? Varsa hangi orandadır ortaya çıkarmak.

Sosyal Etkinlikler Yönetmeliği

2.YÖNTEM

2.1 Araştırma modeli

Analiz aşamasında araştırmacı verilerden yola çıkarak öncelikle sınıflandırma yapacağı kategorileri belirler. Bu kategorilere dayalı olarak temaları ortaya çıkarmaktadır. Bu aşamada eğer gerek duyuluyor ise temalar yeniden gözden geçirilmektedir. Son aşamada ise araştırmacı kendi cümleleri ile deneklerin konuya ilişkin algılarını yorumlamakta ve raporlaştırmaktadır (Smith ve Eatough, 2007 akt. Özdemir, 2011:336). Araştırmamıza en uygun analiz yönteminin olgu bilim olduğu görülmüş ve uygulanmıştır.

2.2 Evren Örneklem

Bu araştırmanın çalışma grubunu 2014-2015 eğitim ve öğretim yılında İzmir ili Kemalpaşa ilçe sınırları içerisinde yer alan bir köy okulunda yer alan 8 erkek 8 kız toplam 16 öğrencinin bulunduğu 7.sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır.

2.3 Veri Toplama Araçları

Metaforlar ilgi­li araştırmalar incelenmiştir. (Aydoğdu, 2008; Cerit, 2008; Öztürk, 2007; Saban 2008, 2009, Semerci, 2007; ) Açık uçlu soruların sorulduğu görülmüştür. Ünite yer alan kavramlar verilmiş neye benzedikleri sorulmuş ve “çünkü”  diyerek açıklama yapılması beklemektedir. Öğrencilere form verilmeden önce gerekli açıklamalar yapılmıştır. Süre sıkıntısının olmadığı not kaygısı taşımamaları gerektiği üzerinde durulmuştur. Ünite ders işlenmesinin bitiminden sonra aynı formlar tekrar kullanılmıştır. Eklerde form eklenmiştir.

2.4 Verilerin Analizi

Anket ve belgelerden elde edilen ham veriler “içerik analizi tekniği” kullanılarak analiz edilip yorumlanmıştır. Ayrıca, araştırma bulgularının iç-güvenirliğini ve geçerliğini artırmak amacıyla öğrenci görüşlerinden sıkça alıntılar yapılmıştır.

Ünite işlenmeden önce kavramlar hakkında öğrencilerin metaforlarını tespit etmek için ön test uygulanmıştır. Öğrencilerin metaforları tespit edilmiştir. Ünite ders işlenişi bitirilmiş ve tekrar aynı test uygulanmıştır. İki test sonucundaki metaforlar incelenmiş, değişimler, farklar analiz edilmiştir.

  1. BULGULAR VE YORUMLAR

Formumuzda kavramları neye benzetildiği ve nedenlerinin yazılması istenilmiştir.

Bilim kavramı bilim adamı gibi yada sınıfın en çalışkan kişisine benzetenler. Bilim’in insan metaforu yönünde cevaplar.

– Bilim insanına benzetiyorum çünkü bilim aklıma geliyor.

– Ayşegül’e benzetiyorum çünkü akıllı olduğu için

– Bilim adamına benzetiyorum adı hoş geldiği için.

– Bilimi insana benzetiyorum çünkü çok güzel geliyor.

Bilimi kelime anlamından yola çıkarak bilime ve akıla benzetilmektedir.

–  Bilgiye benzetiyorum çünkü aklıma ilk o kelime geliyor

-Akıla benzetiyorum çünkü bir birine çok benziyor

Bilimi, bilimin çıkış yolundan haraketle benzetme yapılmış.

– Bilimi deneye benzetiyorum.Bilimi öyle bulursun.

– Bilimi okula benzetiyorum

Bunların yanında farklı yanıtlarda gelmiştir.

-Bilimi devlete benzetiyorum.Çünü büyük devlet yönetimi aklıma geliyor.

– Bilimi kantine benzetiyorum çünkü ona benzetiyorum.

– Çiçeğe benzetiyorum çünkü doğal.

-Bilimi beğindeki kıvrımlara benzetiyorum.Çünkü bilim beğinde oluşur.

Ders işlenildikten sonra aynı ölçme aracı öğrenciler üzerinde aynı şart ve ortam dikkate alınarak bir daha uygulandı. Metaforlar genellikle labaratuar ağırlıklıdır. Açıklamasında ise öğrencileri bilimin orada yapıldığını düşünerek bu cevabı verdiklerini belirtmektedirler.

  • Bilimi laburatuara benzetiyorum orada yeni çalışmalar yapılıyor.
  • Bilim insana benzetiliyor. Çünkü Sosyal bilim insan alanında ilgileniyor.
  • Labaratuar ortamında çalışmaya çünkü bir fikir bulununca labaratuarda test ediyorlar.
  • Labaratuar çünkü orada test yapıyorlar.
  • Labaratuar ortamında çalışanlar.
  • Bir şeyler bilmek öğrenmek ve öğretmek
  • Beyne benzetiyorum
  • Bilim adamlarına benzetiyorum çünkü kavram onu çağdaşlaştırıyor.
  • Bilim adamlarına benzetiyorum aynı kavramı çağrıştırıyor.
  • İnsana çünkü bilimi insanlar yapıyor

Buluş kavramı neye benzetildiği ve nedeni sorulmuştur. Öğrencilerden gelen cevaplar şu şekildedir.

Buluşu kelime anlamından çıkarak benzetme yapmak, bir önceki kavramda olduğu gibi yine ön planda.

Bu yönde öğrencilerin verdiği cevaplar;

  • Buluşu bulmayacaya benzetiyorum çünkü bulmaca çözdüm.
  • Buluşu bulmaya benzetiyorum çünkü dün yerde para buldum.
  • Buluş bir şeyi bulmaya benzetiyorum çünkü güzel geliyor.
  • Bir aleti bulmaya benzetiyorum çünkü adı bu anlamına geliyor.

Gelişen iletişim çağın etkisinde kalarak verilen cevaplar.

  • Telefon çünkü telefon çeşitleri aklıma geliyor.
  • Telefon çünkü telefon bulunmuş bir şey.

Bunların yanında öğrencilerden gelen cevaplar.

  • Buluş denilince aklıma kitap geliyor çünkü tüm buluşlar kitaplardan ortaya çıkıyor.
  • Deneye benzetiyorum çünkü deney yapılmadan buluş yapılmaz.

Ders işlenildikten sonra aynı forma verilen cevaplar şu şekildedir.

Ders işlenmeden önceki cevapların aksine verilen yanıtların tamamına yakını icat temelli cevaplar vermişlerdir.

  • Buluş yapmak icat yapmak.
  • İcat buluş yapıyorlar.
  • İcat
  • Yeni bir alete benzetiyorum çünkü yeni bir şey yapmak hayatımızı kolaylaştırır.
  • Buluşu icata benzetiyorum.Çünkü buluşu icat etmek anlamına yakın olduğu için.
  • İcat. Buluş yapılıyor.
  • Buluşa benzetiyorum.
  • Telefon çünkü o da bir buluş yeni bir şey bulma.
  • Yeni icatlara benzetiyorum
  • İcatlara benzetiyorum çünkü eş anlamlısı

Reform kavramı hakkında öğrencilerden gelen cevaplar. Reform öğrencilerin daha önce gündelik yaşantıların karşılaştıkları bir kavram olması sebebi ile çok farklı dağınık cevaplar gelimiştir. İki cevap  reformun form kelimesinden yola çıkarak form benzetmişlerdir. İki öğrenci ise daha önceden çok küçük bir bilgiye sahip olmalarından ileri gelerek reform hareketleri demişlerdir. Verilen cevaplar reformu açıklar nitelikte olsa da açıklama kısmını boş bırakarak kavram hakkında bilgi sahibi olmadıkları görülmüştür.

  • Pazara benzetiyorum
  • Reform denilince aklıma demir geliyor.
  • Yenilen form aklıma geliyor.
  • Bir din toplantısı aklıma geliyor çünkü kelime anlamı budur.
  • Bir araba satış sitesine benzetiyorum adı hoş geliyor.
  • Hastaneye gittim bunu anladım.
  • Form doldurma çünkü kelime anlamı budur.
  • Reform köpeğe benziyor çünkü dün öldü.
  • Koşucu çünkü bir hareketlenme var.
  • Mehmet Ali’ye benzetiyorum.
  • İnsanların form doldurması çünkü adı üstünde form
  • Harekete benzetiyor.Reform hareketleri.

Ders işlenilmesinden sonra reform hakkında metaforlar aşağıdaki gibi gelişmiştir. Ders işlenilmeden önceki metaforlara göre farklı benzetmeler akıllara gelmiştir. Reform kavramı öğrencilerde genellikler din meraforu uyandırmıştır.

  • Reforma benzetiyorum.
  • İtalya: İtalyada çıkmıştır.
  • Reform’u dine benzetiyorum. Çünkü reform din alanında yanilik anlamına gelmektedir.
  • Yeniden doğuş
  • İtalya çünkü İtalya’da ortaya çıkmıştır.
  • İtalya
  • Almanya
  • Dine benzetiyorum çünkü dinde refrom ortaya çıktı.
  • Dine benzetiyorum dinde yenilik olduğu için.
  • Dinde yapılan yenilikler.

Rönesans kavramı öğrencilere sorulduğunda akıllarında ilk metaforlar genellikler kelime anlamından yola çıkarak yanıtlar verilmiştir. Daha önce Rönesans kavramını duymamları gündeli hayatta bu kavram ile karşılaşmamlarından kaynaklı verilen yanıtlar kavramın gerçek anlamından oldukça uzaktadır.

  • Kelime anlamından yola çıkarak verilen cevaplar.
  • Şans anlamına gelir.
  • Din toplantısına benzetiyorum çünkü rönesansn kelime anlmaı toplanma yeri.
  • Gündelik hayatta duyulan bir kavram almaması sebebi ile çok farklı cevaplar verilmiştir.
  • Piyadeye nemzetiyorum çünkü asker var içersinde.
  • Pencereye benzetiyorum çünkü adı hoş geliyor.
  • Parfüm çünkü çok güzel kokuyor.
  • Binaya çünkü bir şirketin adı.
  • Rönesansn reforma benziyor.
  • Bir mator yağ çeşidine benzetiyorum.
  • Askere benzetioyurm
  • Hastanedeki alet.

Reönasans kavramını derslerimizde işledikten sonra soruda Rönesans neye benzetiliyor denilmesine rağmen öğrenciler daha çok rönasans’ın tanımı yapmışlar ve Rönesans döneminin önemli objelerinden olan para ve resime metaforlaştıran öğrenciler olmuştur.

Rehberlik Hizmetleri
  • İtalya’da bulunan bir şey.
  • Yeniden doğuş.
  • Yeniden doğuş
  • Çünkü o dönemin başlamasında resim ve edebiyat ortaya çıkmıştır.
  • Paraya benzetiyorum. Çünkü çok zengin bir sınıfın olduğundan dolayı.
  • Yeniden doğuş
  • Sanat çünkü Rönesans içinde bulunan bir kavram.
  • Sanat bilim edebiyata benzetiyorum
  • Burjuva sınıfına benzetiyorum çünkü burjuva sınıfı rönesansta ortaya çıktı.

Özgürlük kavramı sorusuna verilen cevaplar farklı kategoriler altında toplayabiliriz. Özgürlük kavramını özgür hayata ve insan yaşamına yönünde verilen cevaplar

  • İnsanların özgür olması.
  • Hayata benzetiyorum
  • İnsan özgürlüğü
  • Özgürce yaşamaya benzetiyorum
  • Özgürlük özgür olunan yer.
  • Özgürlüye benzetiyorum.
  • Serbest yaşamaya benzetiyorum çünkü bunu karşılıyor.

Öğrenciler özgürlük kavramı Atatürk ile özdeşleştiren cevaplar da gelmiştir. Atatürk’ün kurtuluş savaşını kazanması, yeni Tükiye’yi kurması bu cevapların gelmesinde muhtemel nedenler arasında gösterilebilir.

  • Atatürk’e benzetiyorum.
  • Atatürk çünkü özgürce yaşıyor.

Ders işlenilmesinden sonra öğrenciler özgürlük kavramını daha çok akıllara kuşu getirmiştir. Kuşun özgürce uçuşu üzerinde durulmuştur. Özgürlük ve kuş kavramlarının çevremizde ve televizyon gibi bir çok mecrada sıkça birlikte kullanılması öğrencilerin verdiği cevapları etkilemiştir.

  • Kuşa benzetiyorum çünkü kuşlar özgür uçar.
  • Kuşlar çünkü kuşlar gök yüzünden kimseye bağımlı kalmadan uçuyorlar.
  • Kuşlar gökyüzünde özgürce uçuyorlar
  • Kuşlar

Sanayi kavramına verilen cevaplar incelendiğinde erkek öğrencilerin araç tamir sanayileri gelmektedir. Öğrencilerin ailelerinin tamamı fabrikalarda işçi olarak çalışmalarından dolayı sanayi kavramı akıllara ile fabrika getirmektedir.

  • Sanayi aklıma gelir.
  • Bir araba tamircisine benzetiyorum
  • Firma çünkü çünkü ağır bir adı var.
  • Farklı alanlarda kategorize edilmeyecek cevaplar.
  • Sana yağına benzetiyorum.
  • Bizim ev aklıma geliyor çünkü ben evi dağıtınca ev sanayi gibi oluyor.
  • Bir alet üretmeye benzetiyorum

Ders işlenilmesinden sonra sanayi kavramı hakkında verilen cevaplarda ders işlenilmeden öncekine göre çok bariz farklılıklar görülmemektedir. Öğrencilerde sanayiye yabancı olmamaları kalıplaşmış metaforlarında bir değişikliye yol açmamıştır.

  • Saniyeleşmiş ülke.
  • Fabrika
  • Fabrika
  • Fabrika çünkü fabrika sanayi oluyor çünkü
  • Sanayiyi fabrikaya benzetiyorum. Çünkü fabrikaların topluluğuna sanayi denilir.
  • Fabrika: anlamı
  • Verilen cevaplar amamı fabrika üzerine odaklanmıştır.
  • Fabrikalara benzetiyorum çünkü fabrika topluluğu sanayi denir.
  • Buharın gücüne benzetiyorum çünkü sanayi inkılabı.
  • Fabrika çünkü fabrika sanayi topluluğu
  • Fabrika çünkü ikise de aynı.

Teknoloji kavramı iletişim çağının yoğun etkisi ile birlikte telefona, bilgisayara  ve okulda teknoloji kullanmaları sonucu okul, teknoloji tasarım dersine bezetilmiştir. Bir cevap ise diğer kavramlarda daha çok karşılaştığımız gibi kelime anlamından yola çıkarak cevap vermiştir.

  • Telefon ve bilgisayar
  • Teknoloji bizim işimiz değil çünkü biz teknolojide iyi değiliz.
  • Tekerleğe benzetiyorum
  • Teknoloji tasarım dersi aklıma geliyor.Çünkü teknoloji tasarım dersi işliyoruz
  • Okula benzetiyorum.
  • Benim telefon.
  • Bilim teknoloji aklıma gelir.
  • Dünya aklıa geliyor çünkü dünyayı sarmış şey.
  • Bilgisayar çünkü teknoloji alet
  • Okula benzetiyorum
  • Telefona benzetiyorum çünkü ikise de TEK ile başlıyor.

Teknoloji kavramı, ders işlenilmesinden sonra öğrencilerden gelen cevaplar şu yöndedir. Görüldüğü üzere ders işlenilmesinden sonra verilen cevaplar telefon ve bilgisayar ağırlıkta olmuştur.

  • İnternet gelişmesi
  • Teknoloji tasarım yapan
  • Tefon çünkü telefon teknoloji alet
  • Telefon çünkü telefon teknoloji bir alet
  • Teknolojiyi bilgisayara benzetiyorum. Çünkü bilgisayar teknoloji bir alet
  • Yenlik
  • Telefon anlamına geliyor.
  • Bilgisayar çünkü teknolojik bir alet.
  • Telefona benzetiyorum çünkü teknolojik bir alet.
  • Telefona benzetiyorum

Uygarlık kavramı 6.sınıf konularından olan Anadolu’da kurulan ilk uygarlıklar konusunun etkisinde kalınılmış olacak ki verilen cevaplar bu yönde olmuştur.

  • Uygarlık.
  • Eski çağlara benzetiyorum.
  • Eski çağlara benzetiyorum.
  • Bir topluma benzetiyorum
  • Uygarlığı ilk yaşayan insanalara benzetiyorum çünkü kaynağını güneşten almaktadır.
  • Sümerler çünkü o da bir uygarlık
  • Artuk çünkü eski uygarlıktan kurulmuştur.
  • Sosyal bilgiler dersi.
  • Kelime anlamından gelerek yine olduğu gibi benzetmeler yapılmış.
  • Uyumak aklıma geliyor.
  • Uykuya benzetiyorum.
  • Uyanmaya benzertiyorum.

Ders işlenilmeisnden sonra gelen cevaplar ilk testtekine benzer bir şekilde ilkçağ medeniyetleri metaforları ve iki öğrenci medeniyet metaforu cevabını vermiştir.

  • Hitit :Böyle bir uygarlık vardır.
  • Kültür örf ve adet
  • Uygarlık kavramı Devlet benzetiyorum.
  • Hitit böyle bir uygarlık
  • Uygarlık uygar
  • Din ve devlet işleri.
  • Medeniyete benzetiyorum çünkü eş anlamlısı
  • Medeniyet çünkü eş anlamlı
  • Sümerler çünkü oda bir uygarlık.

Enerji kavramında farklı kategorilere ayırabileceğimiz cevaplar gelmiştir. Bunlardan bir tanesi ise enerji üretimi üzerine verilen cevapladır.

  • Enerji barajı çünkü enerji bize ondan geliyor.
  • Güneş enerjisi.
  • Güneş çünkü bize ondan enerji geliyor.

Enerji veren yiyecek ve içecekler yönünde cevaplar verilmiştir. TVlerde yayınlanan reklamların etkisi görülmektedir.

  • Enerji içeceği
  • Kola aklıma geliyor.
  • Eylenmeye benzetiyorum
  • Enerji enerjik hareketli insana benzetilmiştir.
  • Çocuklar çünkü çocuklar çok enerjik
  • İnsanın haraketli olması enerjik olması.,

Enerji kavramı hakkında iki öğrenci ışık ve elektitik yönünde cevaplar vermişlerdir.

  • Işık aklıma geliyor.
  • Elektrik enerjisi
  • Güç Enerjiyi patatese benzetiyorum çünkü çok seviyorum.

Ders işlenilmesinden sonra verilen cevaplar tek ketagori altında toplanmaya müsaittir. Daha çok enerji kaynağı yönünde cevaplar verilmiştir. Ders işlenilmesi sonucu metaforlarda daha çok odaklanma mevcuttur. Bu durumda ders işlenilmesi öğrencilerde ortak bir düşünce sisteminin oluşmasına neden olduğu ortaya çıkartmaktadır.

  • Güneş
  • Enerji
  • Pil enerji kaynağıdır.
  • Güneşe benzetiyorum çünkü enerji kaynağı
  • Pil
  • Gezip koşmak
  • Pil
  • Su çünkü bir enerji kaynağı.
  • Güneşe benzetiyorum çünkü günel enerji kaynağı.
  • Çikolataya benzetiyorum
  • Su çünkü enerji kaynağı

Pazar kavramı hakkında öğrencilerin tamamına yakını pazaryeri ve pazaryerinde satılan ürünler yönünde metafor geliştirmişlerdir. Gündelik hayatta sık kullanılan bir kavram olması bunun yanında köyde alışverişerin tamamı ilçe ve kasaba pazaryerlerinde yapılması metaforların bu yönde olmasını sağlamış olması muhtemeldir. Köyde avm ve market kavramları henüz yer edinmemiştir. Pazar kavramı ile pazaryeri kavramı bir birine çok sıkı sıkıya özdeşleşmiş ki konu işlenmesine rağmen Pazar kavramının farklı anlamlarından yola çıkarak metaforlar geliştirilmemiştir.

  • Hafta sonu çünkü o da Pazar
  • Bir sokak akılma geliyor.
  • Pazar sebze meyve satılan
  • Kıyafet çünkü pazarda satılıyor
  • Tezgah çünkü pazarda tezgah var.
  • Pazardaki manav aklıma geliyor.
  • Pazaryeri
  • Cuma ve Salı pazarı
  • Salı pazarı çünkü ben yarın Salı pazarına gideceğim
  • Bu haftanın pazarına benzetiyorum çünkü adı çok hoş
  • Pazar meyve sebze aldığımız yer.
  • Meyve sebze aklıma geliyor. Çünkü pazarda bunlar satılıyor.

Ders işlenilmeisnden sonra aynı soruya öğrencilerin verdiği cevaplar

  • Meyvelerin satılan yer geliyor çünkü güzel yer.
  • Meyve ve sebzelerin satıldığı yer
  • Kıyafet mağazası.
  • Sebze meyve dağıtılan yer
  • Kıyafet çünkü pazarda giyiniriz.
  • Satış yapılan yer. Çünkü bir yerse bir şeyler satılır
  • Kıyafet çünkü pazarda giyin
  • Pazartesi gibi olabilir
  • Kıyafet kıyafet satılan kapalı alan
  • Han’a benzetiyorum
  1. TARTIŞMA SONUÇ VE ÖNERİLER

Araştırmamızda ulaşlan sonuçları maddeker halinde sırlayacak olursak;

  • Öğrenciler gündelik hayatta karşılaşmadıkları ve fazla kullanmadıkları kavramlar hakkında metafor üretmekte zorlanmaktadırlar. Metaforları genellikler kavramının gelime anlmından yola çıkarak üretmektedirler. Üretilern metaforlar çok farklı kategoriler altında toplamak mümkündür.Bunun yanında bu kavramları çevrelerine en yakın kişiye, yada derse yada bir nesneye benzetmektedirler. Metafor üretmekte yakınlık oldukça ön plandadır.
  • Öğrenciler sıkça duyulan karşılaşan ve kavramlar hakkında bir birlerine yakın metaforlar üretmektedirler. Bu kavramlara daha uzun açıklama yazma eğilimi taşımaktadırlar. İçinde bulundukları köyün sosya kültürel durumu karamlar hakkında üretilen metforlara yansımıştır.
  • Daha önceki sınıflarda işlenen kavramlar, metforların oluşmasına etkisi olmaktadır.
  • Teknolojik çağ, popüler kültür metforlarda etkisini göstemektedir.
  • Televizyonlarda yayınlanan reklamlar metforlarda yer edinmiştir.
  • Kız ve erkeklerin metaforlarında farklılıklar bulunmaktadır.
  • Ders işlenilmesinden sonra metaforlarda bir değişim görülmektedir. Üretilen metaforlar tek bir kategori altında toplamak mümkün hale gelmektedir. Fakat gündelik hayatta çok kullanılan kavramlar üzerinde ders işlenilmesi metforların değişikliğe etkisi çok zayıftır.
  • Metforlar konunun işlenilmesi ile değişmektedir.

Öneriler öğrenciler görüşme yaparak metfor algılarında değişikliğe en çok neyin yol açtığı araştırılabilinir.

KAYNAKÇA

Akengin, H. ve Süer, S. (2011). Coğrafi Kavramlar Bakımından Öğrencilerin

Hazırbulunuşluk Düzeyleri ve Bu Kavramların Geliştirilmesi Üzerine Deneysel Bir Araştırma. Marmara Coğrafya Dergisi, 24, 26-48

 

Aydoğdu, E. (2008). İlköğretim okullarındaki öğrenci ve öğretmenlerin sahip

oldukları okul algıları ile ideal okul algılarının metaforlar (mecazlar) yardımıyla analizi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Osmangazi Üniversitesi, Eskişehir.

Cerit, Y. (2008). Öğretmen kavramı ile ilgili metaforlara ilişkin öğrenci, öğretmen ve

yönetici görüşleri. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(4), 693-712.

Doğanay, H. (2002). Coğrafya Öğretim Yöntemleri, Aktif Yayınevi, istanbul.

Girmen, P. (2007). İlköğretim öğrencilerinin konuşma ve yazma sürecinde metaforlar

dan yararlanma durumları. Yayımlanmamış doktora tezi, Anadolu Üniversitesi, Eği­tim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.

MEB, Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı (2005). İlköğretim Sosyal Bilgiler Dersi 6.

Sınıf Öğretim Programı ve Kılavuzu. Ankara.

Kelleci, D., (2014). Sınıf Öğretmeni Adaylarının İklim Kavramına İlişkinAlgılarının

Metafor Yoluyla İncelenmesi. Giresun Üniversitesi Sos. Bil. Enst. İlköğretim Anabilim Dalı, Giresun

Özkaya, F. (2010). Altıncı Sınıf Sosyal Bilgiler Dersi 3 ve 4. Ünitesinde Bulunan          Kavramların Bazı Değişkenlere Göre Öğrenilme Düzeyi, Yüksek Lisans Tezi,

Erzincan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzincan

Öztürk, Ç. (2007). Sosyal bilgiler, sınıf ve fen bilgisi öğretmen adaylarının ‘coğrafya’

kavramına yönelik metafor durumları. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD),8(2), 55-69.

Özdemir, M. (2010). Nitel veri analizi: Sosyal bilimlerde yöntembilim sorunsalı

üzerine bir çalışma, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 323 – 343

Ülgen, G. (2004) Kavram Geliştirme. Kuram ve Uygulamalar, Pegem A Yayıncılık,

4 Baskı, Ankara

Saban, A. (2009). Öğretmen adaylarının öğrenci kavramına ilişkin sahip olduğu

metaforlar. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(2), 281-326.

Saban, A. (2008). İlköğretim I. kademe öğretmen ve öğrencilerinin bilgi kavramına

ilişkin sahip oldukları zihinsel imgeler. İlköğretim Online, 7(2), 421–455. [Online]: “http://ilkogretim-online.org.tr”.

Senemoğlu, N. (1998). Gelişim Öğrenme ve Öğretim Kuramlardan Uygulamaya.

Özsen Matbaası, Ankara.

Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2005). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri.

Ankara: Seçkin Yayıncılık.

 

 

Veli KUZU

Hakkında Veli Kuzu

Yorumlar

  1. sosyal bilgiler

    Güzel çalışma olmuş

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.